ANAYASA MAHKEMESI`NIN `SURESIZ NAFAKA`NIN ANAYASA’YA AYKIRI OLDUGUNA VE IPTALINE DAIR KARARI RESMIÎ GAZETE`DE YAYI

ANAYASA MAHKEMESI`NIN `SURESIZ NAFAKA`NIN ANAYASA’YA AYKIRI OLDUGUNA VE IPTALINE DAIR KARARI RESMIÎ GAZETE`DE YAYIMLANDI

ANAYASA MAHKEMES ACIKLAMASI ASAGIDA BULUNUYOR:

ANAYASA MAHKEMESI 4/6/2026 TARIHINDE E.2025/156 NUMARALI DOSYADA, 4721 SAYILI TURK MEDENÎ KANUNU’NUN 175. MADDESININ BIRINCI FIKRASINDA YER ALAN “...SURESIZ OLARAK...” IBARESININ ANAYASA’YA AYKIRI OLDUGUNA VE IPTALINE, IPTAL HUKMUNUN KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BASLAYARAK DOKUZ AY SONRA YURURLUGE GIRMESINE KARAR VERMISTIR.

ITIRAZ KONUSU KURAL

ITIRAZ KONUSU KURALIN DA YER ALDIGI MADDENIN ILK FIKRASINDA, BOSANMA YUZUNDEN YOKSULLUGA DUSECEK TARAFIN KUSURU DAHA AGIR OLMAMAK KOSULUYLA GECIMI ICIN DIGER TARAFTAN MALI GUCU ORANINDA SURESIZ OLARAK NAFAKA ISTEYEBILECEGI, IKINCI FIKRASINDA ISE YOKSULLUK NAFAKASINA HUKMEDILEBILMESI ICIN NAFAKA YUKUMLUSUNUN KUSURUNUN ARANMAYACAGI ONGORULMEKTEDIR. MADDENIN ILK FIKRASINDA GECEN “SURESIZ OLARAK” IFADESI ITIRAZ KONUSU KURALI OLUSTURMAKTADIR.

BASVURU GEREKCESI

BASVURU KARARINDA OZETLE ITIRAZ KONUSU KURAL NEDENIYLE YOKSULLUK NAFAKASI ODEME YUKUMLULUGUNUN KISININ HAYATININ SONUNA KADAR DEVAM EDEBILECEGI, BU DURUMUN KISININ YENIDEN EVLENMESINE, MULK EDINMESINE, DOGACAK YENI COCUKLARINI KORUMASINA ENGEL OLUSTURACAGI, KISININ OZEL HAYATINA VE AILE HAYATINA SAYGI GOSTERILMESINI ISTEME HAKKI ILE MULKIYET HAKKINA OLCUSUZ SINIRLAMA GETIRDIGI BELIRTILEREK KURALIN ANAYASA’YA AYKIRI OLDUGU ILERI SURULMUSTUR.

MAHKEMENIN DEGERLENDIRMESI

ANAYASA’NIN 5. MADDESI INSANIN MADDI VE MANEVI VARLIGININ GELISMESI ICIN GEREKLI SARTLARI HAZIRLAMAYI DEVLETIN TEMEL AMAC VE GOREVLERI ARASINDA SAYMISTIR. ANAYASA’NIN 17. MADDESINDE TEMEL HAKLAR OLARAK GUVENCE ALTINA ALINAN MADDI VE MANEVI VARLIGI KORUMA VE GELISTIRME HAKKININ ETKILI BIR SEKILDE KORUNABILMESI YALNIZCA DEVLETIN BU HAKLARA MUDAHALEDEN KACINMASINA BAGLI DEGILDIR. ANILAN MADDELER UYARINCA TEMEL HAKLARIN KORUNMASI ICIN BELIRLI TEDBIRLERIN ALINMASI DA DEVLETIN POZITIF YUKUMLULUKLERI KAPSAMINDADIR.

ITIRAZ KONUSU KURALLA SURE SINIRLAMASI OLMAKSIZIN YOKSULLUK NAFAKASINA HUKMEDILMESINE IMKÂN TANINMASI SURETIYLE NAFAKA ALACAKLISININ MADDI VE MANEVI VARLIGININ KORUNMASI BAKIMINDAN GIDERIM YOLU ONGORULMEKTEDIR. BUNUNLA BIRLIKTE KURALDA NAFAKA BORCLUSU OLAN TARAFA SURESIZ OLARAK MALI NITELIKTE ODEME YUKUMLULUGUNUN ONGORULMESI NEDENIYLE KURALIN NAFAKA BORCLUSUNUN MADDI VE MANEVI VARLIGININ KORUNMASI VE GELISTIRILMESI HAKKI UZERINDE DOGRUDAN BIR ETKISI BULUNMAKTADIR.

KANUN KOYUCUNUN KISILERIN MADDI VE MANEVI VARLIGININ KORUNMASI VE GELISTIRILMESI HAKKI BAGLAMINDA POZITIF YUKUMLULUKLERINI YERINE GETIRIRKEN YAPACAGI DUZENLEMELERDE ANAYASAL SINIRLAR ICINDE KALMAK KAYDIYLA GENIS BIR TAKDIR YETKISININ BULUNDUGU ACIKTIR. OTE YANDAN OZEL KISILER ARASINDAKI UYUSMAZLIKLARDA DEVLETIN SOZ KONUSU YUKUMLULUGU YERINE GETIRIRKEN TARAFLARIN KARSILIKLI HAK VE MENFAATLERINI GOZETMESI GEREKIR. BU BAGLAMDA BU ALANDA YAPILACAK DUZENLEMELER HER IKI TARAFIN MENFAATLERINI MUMKUN OLDUGUNCA DENGELEMELI VE TARAFLARDAN BIRI ALEYHINE OLCUSUZ SONUCLAR DOGURMAMALIDIR. DOLAYISIYLA MENFAATLER ARASINDAKI MAKUL DENGENIN BOZULARAK TARAFLARDAN BIRI ALEYHINE ASIRI VE OLAGAN DISI BIR KULFET YUKLEMESI, POZITIF YUKUMLULUKLERE AYKIRILIK OLUSTURABILIR.

KURALLA ILGILI OLARAK KISININ MADDI VE MANEVI VARLIGININ KORUNMASI VE GELISTIRILMESI HAKKI BAGLAMINDA DEVLETIN POZITIF YUKUMLULUGU INCELENIRKEN BOSANMADA EVLILIGIN SURESI, ESLERIN YASI VE SAGLIK DURUMU, CALISMA HAYATINA KATILMA IMKÂNININ BULUNUP BULUNMADIGI GIBI BIRCOK OLCUTUN DIKKATE ALINIP ALINMADIGININ DEGERLENDIRILMESI GEREKIR. ZIRA BU OLCUTLER CATISAN HAKLAR ARASINDAKI DENGENIN OLUSTURULMASI ACISINDAN OLDUKCA ONEMLIDIR.

YOKSULLUK NAFAKASIYLA, BOSANAN ESLERDEN GECIMINI SAGLAYAMAYACAK DURUMDAKI YOKSUL ESE DIGER ESIN EKONOMIK YONDEN YARDIM ETMESI SAGLANARAK MADDI VE MANEVI VARLIGIN KORUNMASI AMACLANMAKTADIR. BU YONUYLE BOSANMAYA NEDEN OLAN OLAYLARDA AGIR KUSURU OLMAYAN ESE EVLILIKTEN KAYNAKLANAN DAYANISMA VE YARDIMLASMA YUKUMLULUGU CERCEVESINDE BOSANMA SONRASI BELIRLI BIR MIKTAR PARASAL KATKININ SAGLANMASI BEKLENEBILIR ISE DE BU YUKUMLULUGUN HICBIR OLCUT BELIRLENMEKSIZIN KATEGORIK OLARAK SURESIZ ONGORULMESI KUSURLU OLMASI DAHI GEREKMEYEN NAFAKA BORCLUSU ACISINDAN AGIR BIR KULFETE NEDEN OLMAKTADIR. BU DURUMDA KURAL KAPSAMINDA EVLILIGIN SONA ERMESINDEN SONRA NAFAKA YUKUMLUSUNUN OMUR BOYU BU EVLILIGIN SONUCLARIYLA BAGLI KALMASININ KISILERIN RUHSAL/PSIKOLOJIK, EKONOMIK VE SOSYAL BUTUNLUGU UZERINDE OLUSTURACAGI OLUMSUZ ETKI DEVLETIN CATISAN HAKLAR ARASINDA SAGLAMASI GEREKEN MAKUL DENGEYI ORTADAN KALDIRMAKTADIR.

BUNA GORE YOKSULLUK NAFAKASI, KURAL OLARAK DURUMUN GEREKTIRDIGI OLCUDE BELIRLI BIR SUREYLE SINIRLANDIRILABILECEGI GIBI BAZI DURUMLARDA ONGORULECEK KOSULLARIN VARLIGI HÂLINDE NAFAKA ALACAKLISI LEHINE NAFAKA SURESININ UZATILARAK YASAM BOYUNCA NAFAKAYA HUKMEDILEBILMESINE IMKÂN SAGLANMASI DA DEVLETIN CATISAN HAKLAR ARASINDA ADIL BIR DENGE KURMA YUKUMLULUGUNUN SONUCUDUR. CATISAN CIKARLAR ARASINDA DENGENIN KURULABILMESI ICIN YOKSULLUK NAFAKASINA 4721 SAYILI KANUN’UN 176. MADDESI KAPSAMINDA IRAT BICIMINDE HUKMEDILECEK DURUMLARDA HÂKIME BUNUN SURESINI, EVLILIGIN SURESI, NAFAKA ALACAKLISI ESIN YASI, EGITIM VE SAGLIK DURUMU ILE EKONOMIK IHTIYACLARINI KENDI IMKÂNLARIYLA KARSILAYABILME KAPASITESI GIBI BIRCOK UNSURU DIKKATE ALARAK SOMUT OLAYIN KENDI OZEL SARTLARI ICINDE BELIRLEME YETKISI TANINMASI, BU KAPSAMDA BELIRLI VE ONGORULEBILIR BIR CERCEVE OLUSTURULMASI GEREKIR. BUNUNLA BIRLIKTE SOMUT OLAYIN OZELLIKLERI GEREGI NAFAKANIN SURESIZ OLARAK HUKMEDILMESINI GEREKTIREN HÂLLERE ILISKIN KRITERLERIN DE KURALDA ACIK VE NET BICIMDE YER ALMASI MAKUL DENGENIN SAGLANMASI BAKIMINDAN KACINILMAZDIR.

BU ITIBARLA KURALLA BOSANMA YUZUNDEN YOKSULLUGA DUSECEK TARAFIN KUSURU DAHA AGIR OLMAMAK KAYDIYLA GECIMI ICIN DIGER TARAFTAN MALI GUCU ORANINDA HER KOSULDA SURESIZ OLARAK NAFAKA ISTEMESINE IMKÂN TANINMASI DEVLETIN KISININ MADDI VE MANEVI VARLIGININ KORUNMASI VE GELISTIRILMESI HAKKINDAN KAYNAKLANAN POZITIF YUKUMLULUGUYLE BAGDASMAMAKTADIR.

ANAYASA MAHKEMESI ACIKLANAN GEREKCELERLE KURALIN ANAYASA’YA AYKIRI OLDUGUNA VE IPTALINE KARAR VERMISTIR.