DISISLERI BAKANI FIDAN: `RUSYA VE UKRAYNA BIR ANLASMAYA VARMAK ZORUNDA`

DISISLERI BAKANI FIDAN: `RUSYA VE UKRAYNA BIR ANLASMAYA VARMAK ZORUNDA`


DISISLERI BAKANI HAKAN FIDAN, `RUSYA VE UKRAYNA BIR ANLASMAYA VARMAK ZORUNDA. ONUN DA OTESINDE, BARISTAN SONRA AVRUPA ILE RUSYA ARASINDA YAPICI ILISKININ YENIDEN TANIMLANMASI GEREKIYOR` DEDI.
DISISLERI BAKANI HAKAN FIDAN, ABD’DEKI G20 DISISLERI BAKANLARI TOPLANTISI SONRASINDA BASIN MENSUPLARINA ACIKLAMA YAPTI.
ONCELIKLE TOPLANTININ GUNDEMINE DEGINEN FIDAN, `BU SENEKI G20 TOPLANTISI KARSILASTIGIMIZ KURESEL KRIZLERI DUSUNDUGUMUZDE GERCEKTEN COK ZAMANLI VE YERINDE BIR TOPLANTIYDI. HEM TARTISMA KONULARI ITIBARIYLE HEM DE KATILIMCILARIN ORTAYA KOYDUKLARI PERFORMANS, SORUNLARIN COZUMUNE UMARIM BIR NEBZE KATKI SAGLAMISTIR. BU SENE BAKANLAR DUZEYINDE UC OTURUM VARDI. BILIYORSUNUZ ARALIK AYINDA MIAMI’DE DUZENLENECEK OLAN LIDERLER ZIRVESI’NE BIR HAZIRLIK ASLINDA BU. TABIRI CAIZSE SON ROTUSLAR YAPILMIS OLDU` DEDI.
BAKANLAR DUZEYINDEKI UC OTURUMDA KURESEL KRIZLERI, ENERJI KRIZINI VE TEDARIK ZINCIRLERINDEKI SIKISMAYI ELE ALDIKLARINI IFADE EDEN FIDAN, `BUNLAR, SU ANDA OZELLIKLE KARADENIZ’DE VE KIZILDENIZ’DE YASADIGIMIZ TIKANMAYI, KILITLENMEYI GORDUGUMUZ ZAMAN COK ONEMLI KONULAR. BU KONULARIN HEPSIYLE TURKIYE YAKINDAN ILGILENMEKTE. DUNYA TEDARIK ZINCIRLERI CIDDI SEKILDE INKITAYA UGRAMIS DURUMDA. BUNLARI NASIL IZALE EDEBILIRIZ, NASIL COZEBILIRIZ, ULUSLARARASI TOPLUM BU KONUDA NELER YAPMALI, ONUN TARTISMALARI YAPILDI. OZELLIKLE RUSYA’NIN OLDUGU BIR MASADA, UKRAYNA’NIN TARAFINDA OLAN BASKA AKTORLERIN DE OLDUGU BIR MASADA BU TURDEN SORUNLARI DIYELIM KARADENIZ OLSUN, UKRAYNA-RUSYA SAVASI’NIN ENERJIYE ETKILERI OLSUN TARTISMAK KOLAY OLMUYOR. AMA BUNA IHTIYACIMIZ VAR. YANI TARAFLARIN KENDI POZISYONLARINI NET BIR SEKILDE ORTAYA KOYMASI ONEMLI` DEDI.
DISISLERI BAKANI FIDAN, `BIZ TURKIYE OLARAK HEM ARA BULUCU ROLUMUZU HEM DE ONUN DA OTESINDE DAHA DA ONEMLISI, DAHA FARKLI, DAHA YAPICI AMA PROBLEM COZUCU BIR POZISYON ALMAYI ONEMSIYORUZ. YANI FARKLI OLMAK ICIN DEGIL, GERCEKTEN FAYDALI OLMAK ICIN BIR POZISYON ALMAYI ONEMSIYORUZ ULUSLARARASI VE BOLGESEL KRIZLERDE. IFADE ETTIGIM GIBI KONU BASLIKLARI COK YERINDEYDI. ZAMAN ZAMAN SERT TARTISMALAR YASANSA DA ICERIDE NITELIKLI TARTISMALAR OLDU. BIZIM DE TURKIYE OLARAK VAR OLAN SORUNLARIN HEM PRATIK COZUMUNE HEM DE SISTEMIK MANADA BIR DAHA TEKRAR ETMEMESI ICIN NELER YAPILMASI GEREKTIGINE ILISKIN GERCEKTEN CIDDI TEKLIFLERIMIZ OLDU. BU ONEMLIYDI` IFADELERINI KULLANDI.
TOPLANTI MARJINDA YAPILAN IKILI GORUSMELERE DE DEGINEN FIDAN, `YANI EV SAHIBI AMERIKALILARLA, SAYIN MARCO RUBIO’YLA BIR ARAYA GELDIK. RUSYA’YLA, INGILTERE’YLE, FRANSA’YLA, MEKSIKA’YLA, ALMANYA’YLA, AVRUPA BIRLIGI’YLE, SUUDI ARABISTAN ILE HERHALDE BUTUN KATILIMCILARIN YARIDAN FAZLASIYLA BIR ARAYA GELDIM. GERCEKTEN TURKIYE ULUSLARARASI PLATFORMDA SOZUNE IHTIYAC HISSEDILEN BIR AKTOR. CUMHURBASKANIMIZIN ORTAYA KOYDUGU DIS POLITIKADAKI PERFORMANS, ONCU ROL, BIZIM ICIN BU PLATFORMLARDA ETKISINI EN YAKINDAN HISSETTIGIMIZ BIR DEGER. O ULKELERLE DE BURAYA GELMISKEN HEM KURESEL SORUNLARIN COZUMUNE HEM BOLGESEL SORUNLARIN COZUMUNE ILISKIN CIDDI TARTISMALARIMIZ OLDU. SU ANDA BIRKAC TANE HUSUS ACILIYETINI KORUYOR, CARI HUSUS OLARAK` DEDI.
MASA ETRAFINDAKI TUM ULKELERIN ABD ILE IRAN ARASINDA YENI BIR CATISMA OLMAMASI VE DIPLOMASIYE SANS VERILMESI KONUSUNDA HEMFIKIR OLDUKLARINI VURGULAYAN FIDAN, `BU ONEMLI BIR HUSUS TABII. BU YAKLASIMIN OZELLIKLE KARADENIZ’DE DE SURDURULMESI, ISRAIL YAYILMACILIGINI ONLEME KONUSUNDA DA SURDURULMESI ONEMLI` DEDI.
UKRAYNA VE IRAN’DAKI SAVASLARIN SONA ERMESI KONUSUNDA YENI UMUTLAR VE BEKLENTILERE ILISKIN BIR SORUYA CEVAP VEREN FIDAN, `UKRAYNA ILE RUSYA ARASINDA NEREDEYSE 5 YILDIR DEVAM EDEN SAVAS COK BUYUK YARALAR ACMIS DURUMDA. VE AYNI ZAMANDA DA DUNYA EKONOMISINE DE BUYUK HASAR VERMIS DURUMDA. ARTIK BUNU KIMSE GIZLEMIYOR. UZUN BIR ZAMAN BASTA AVRUPA ULKELERI OLMAK UZERE HERKES BUNUN EKONOMIK MALIYETINI, TOPLUMSAL MALIYETINI GIZLEMEYE CALISTI AMA SIMDI SIYASAL IKTIDARLARA AVRUPA BASKENTLERINDE VE DIGER YERLERDE COK BUYUK ETKISI VAR. HURMUZ BOGAZI’NIN DA KAPANMASIYLA BERABER BU, BIR CARPAN ETKISIYLE BERABER COK DAHA ILERI NOKTAYA TASINDI. ARTIK HEM ENERJI HEM DIGER HUSUSLARDA TICARETIN AKSAMASI KONUSUNDA OLAN MALIYETIN NE OLDUGUNU KIMSE TAM HESAPLAYAMIYOR. HESAPLAMAYI DA BIRAKMIS DURUMDA. CUNKU BIRBIRINE COK BAGLI BIR ULUSLARARASI EKONOMIK SISTEM VAR. YANI BIR YERDEN AVRUPA EKONOMISI, SANAYISI UCUZ ENERJI ALIYORDU RUSYA’DAN. BUNUN UZERINE IMALATTA BULUNUYORDU, BUNU SATIYORDU, GETIRIYORDU. BU SATIS ETRAFINDA BASKA EKONOMIK AKTIVITELER OLUYORDU, FINANSAL FAALIYETLER OLUYORDU. BUNLARIN HEPSI ICE GECMISTI. BUNUN EN BASINDAN ITIBAREN COKMEYE BASLAMASI, MALIYET HESAPLAMASINI INANIN COK ZOR HALE GETIRIYOR` DEDI.
ALMANYA SANSOLYESI MERZ’IN ENERJI FIYATLARINDAKI ARTISIN AVRUPA’DAKI SIRKET VE TUKETICILERE SON SEKIZ AYDA 100 MILYAR EURODAN FAZLA EK MALIYET GETIRDIGINE ILISKIN ACIKLAMALARINA DIKKAT CEKEN FIDAN, `BENCE BUTUN DIGER YAN HUSUSLARI DA KAPSADIGINIZ ZAMAN BUYUK MALIYETLER VAR. BU MALIYETLERIN ARTIK DURDURULMASI LAZIM. BES YIL OLMUS SAVAS BASLAYALI, BEN BUNU ICERIDE KONUSMAMDA DA SOYLEDIM. ARTIK BU SAVASLAR TASINAMAZ. DOLAYISIYLA RUSYA VE UKRAYNA BIR ANLASMAYA VARMAK ZORUNDA. ONUN DA OTESINDE, BARISTAN SONRA AVRUPA ILE RUSYA ARASINDA YAPICI ILISKININ YENIDEN TANIMLANMASI GEREKIYOR. CUNKU UKRAYNA’NIN YAPACAGI RUSYA ILE BIR BARIS SADECE IKI ULKE ARASINDA OLMAYACAK. AVRUPA ILE DE RUSYA’NIN BIR MANADA BARISMAYA IHTIYACI VAR. BELLI ILISKILERI TEKRAR BASLATMAYA IHTIYACI VAR. BU ONEMLI` DEDI.
TICARET YOLLARI VE GIDA GUVENLIGI KONULARINA DA DEGINDIGI ACIKLAMALARINDA FIDAN, `HURMUZ BOGAZI’NIN KAPANMASINA NEDEN OLAN AMERIKA-IRAN ARASINDAKI IHTILAFIN DA BIR AN ONCE ORTADAN KALKMASI LAZIM KI BU KRITIK TICARET YOLLARININ ACILMASI GERCEKLESSIN. KARADENIZ’DE TICARET YAPILAMIYOR. RUS TAHILI, RUS ENERJISI, UKRAYNA TAHILI, UKRAYNA ENERJISI DUNYA PIYASALARINA GETIRILEMIYOR. OZELLIKLE GIDA GUVENLIGI ASLINDA BU INANILMAZ DERECEDE PROBLEMLI BIR HUSUS. BUNUN BIR AN ONCE DURDURULMASI GEREKIYOR. BU NOKTADA COK YOGUN BIR TEMAS TRAFIGIMIZ VAR. OZELLIKLE TAHILIN KARADENIZ’DEN CIKARILIP ULUSLARARASI PIYASALARA GIDEBILMESI ICIN BU KONUDA CIDDI CALISMALARIMIZ VAR. UMARIM BU SAVAS DA DURUR. CUNKU COK SAYIDA INSAN OLUYOR` DEDI.
FIDAN, `MALIYETI COK YUKSEK. HEM EKONOMIK MALIYETI HEM JEOSTRATEJIK MALIYETI YUKSEK. DAHA DA ONEMLISI YANI BASTAN BERI BIZI UZEN YAYILMASINA ILISKIN NE TURDEN SENARYOLAR OLABILECEGINI DUSUNDUYSEK HEPSI OLDU. KORKUM BU ASAMADAN SONRA NEREYE YAYILABILECEGINE DE ILISKIN BIR TAHMINIMIZ VAR. EGER DURDURMAZSAK DAHA DA SAVASIN YAYGINLASMASI. O TABII GORMEK ISTEMEDIGIMIZ BIR SENARYO. ULUSLARARASI AKTORLERI, BOLGESEL AKTORLERI DE BU KONUDA UYARIYORUZ ACIKCASI. BIZ DE ELIMIZDEN GELENI YAPMAYA DEVAM EDECEGIZ` DEDI.
31 ARALIK’TA GOREV SURESI DOLACAK BIRLESMIS MILLETLER (BM) GENEL SEKRETERI ANTONIO GUTERRES’IN YERINE AVRUPA GUVENLIK VE ISBIRLIGI TESKILATI (AGIT) GENEL SEKRETERI GOREVINI YURUTEN TURK DIPLOMAT FERIDUN SINIRLIOGLU’NUN ADAY GOSTERILMESI KONUSUNDA BIR SORU ALAN FIDAN, `TURKIYE ULUSLARARASI KURULUSLARA BUYUK ONEM VERIYOR. COK TARAFLILIK ILKESI BIZIM ICIN ONEMLI. ULUSLARARASI KURUMLARIN IYI ISLEMESI BIZIM ICIN ONEMLI. DOLAYISIYLA YAKINDAN TAKIP ETTIGIMIZ BIR GUNDEM. BM DUNYADAKI EN ONEMLI ULUSLARARASI KURULUS VE BUTUN ULKELER TEMSIL EDILIYOR. BM GENEL SEKRETERININ SECIMINDE BAZI TEAMULLER VAR VE BUNLARDAN BIRI DE COGRAFYA. GENEL SEKRETERIN HANGI COGRAFYADAN OLACAGI. BU SEFER COGRAFYA OLARAK ACIKCASI LATIN AMERIKA’NIN SIRASIYDI. BIZ BUNA SON DERECE SAYGI DUYUYORUZ. AMA YAKLASIK BIR YILDIR BIR SECIM SURECI VAR. LATIN AMERIKA’DAN COK SAYGIDEGER ADAYLAR GOSTERILDI. ONLAR YARISTILAR. AMA BIR TURLU ADAYLAR BIR YERE GIDEMEDI. VE BIR TIKANMA OLDU. TABII ULUSLARARASI BAZI DOSTLARIMIZIN, ULKELERIN TAVSIYELERI DE ACIKCASI ONEMLI. YANI BU TIKANMALAR OLDUGU ZAMAN BASKA YERDEN DE ADAYLAR GOSTERILIYOR. BM’NIN TARIHINDE BU VAR` DEDI.
DISISLERI BAKANI FIDAN, `CUMHURBASKANIMIZLA DA YAPTIGIMIZ ARZDA SOYLE BIR RESIM ORTAYA CIKMISTI BIZ ARALIK 2024’TE SAYIN FERIDUN SINIRLIOGLU’NU AGIT GENEL SEKRETERLIGI MAKAMINA SECTIRMISTIK. SIMDI COK TECRUBELI BIR KISILIK. DAHA ONCE BIRLESMIS MILLETLER’DE KENDISI DE DAIMI TEMSILCIMIZ OLARAK GOREV YAPTI. KISA BIR SURE DISISLERI BAKANLIGIMIZI DA YAPTI. KARIYERLI DIPLOMATTIR, ULUSLARARASI CEVRESI GENISTIR, TECRUBESI BUYUKTUR. BEN UZUN YILLARDIR DA KENDISIYLE HEM MIT’TE HEM BURADA COK YAKINDAN CALISTIM. KENDISI, CUMHURBASKANIMIZIN DA YILLARDIR DESTEKLEDIGI VE GUVENDIGI BIR ISIM. VE EN SON BIRLESMIS ARAP EMIRLIKLERI’NIN ADAYININ DA OYLANMASI DUN ITIBARIYLE YAPILINCA ORADA DA COK YUKSEK OY GORMEDIGIMIZ ZAMAN BASVURMA KARARI ALDIK. BUNUNLA ILGILI `SARTLAR GERCEKLESIRSE BOYLE BIR ADAYIMIZ VAR, BASVURALIM` KARARINI COK ONCE ALMISTIK. CUNKU BIR TIKANMA OLABILECEGINI ONGORUYORDUK. BUNA ILISKIN TURKIYE’NIN BIR IHTIMALAT PLANI OLMASI NORMAL TABII BIZ ONU DUSUNMUSTUK. BUNUN DA GIRISIMLERINI YAPIYORDUK GAYRI RESMI BIR SEKILDE. SIMDI TIKANMALAR ARTIK ACIK OLUNCA BIZ DE KENDI ADAYIMIZI RESMI OLARAK CUMHURBASKANIMIZIN IMZALADIGI MEKTUPLA BM’YE TEKLIF ETTIK. SU ANDA SAYIN FERIDUN SINIRLIOGLU TURKIYE CUMHURIYETI DEVLETININ BIRLESMIS MILLETLER GENEL SEKRETERLIGI ICIN RESMI ADAYIDIR. ONUMUZDE TABII BIR SUREC VAR. YINE OYLAMALAR OLACAK. BU BIR YARISMA` SEKLINDE KONUSTU.
OYLAMADA HANGI ADAYIN KAZANACAGININ GORULECEGINI IFADE EDEN FIDAN, `AN ITIBARIYLE DUN BAKTIGIM LISTEDE 6-7 ADAY VARDI OYLANAN. FERIDUN BEY’LE BERABER HERHALDE 8’E CIKACAK. BUNLAR AGIRLIKLI OLARAK LATIN AMERIKA’DAN. BIR DE BIRLESIK ARAP EMIRLIKLERI’NDEN BIR KARDESIMIZ VAR. O DA TECRUBELI BIR HANIMEFENDI. INSALLAH HAYIRLISI OLUR. BIZIM AMACIMIZ TIKANMAYI ASMAYA YONELIK BIR DIPLOMATIK KATKI. AMA IFADE ETTIGIM GIBI CUMHURBASKANIMIZ BIRLESMIS MILLETLER’IN SAHICI BIR SEKILDE ADIL BIR SEKILDE ISLEMESINE FEVKALADE ONEM VERIYOR. TURKIYE BU NOKTADA ELINDEN GELEN KATKIYI YAPMAYA DEVAM EDECEK. BIZIM ADAY GOSTERISIMIZ DE BU KATKILARDAN SADECE BIR TANESI` DEDI.