HIZLI MODA SURDURULEBILIRLIK ACISINDAN DONUSUM BASKISI ILE KARSI KARSIYA-SABANCI UNIVERSITESI, ISTANBUL POLITIKALAR

HIZLI MODA SURDURULEBILIRLIK ACISINDAN DONUSUM BASKISI ILE KARSI KARSIYA-SABANCI UNIVERSITESI, ISTANBUL POLITIKALAR MERKEZI

KURULUSTAN YAPILAN BASIN ACIKLAMASI ASAGIDA BULUNUYOR:

SABANCI UNIVERSITESI ISTANBUL POLITIKALAR MERKEZI, `TURKIYE VE DUNYADA HIZLI MODA SEKTORUNUN CEVRE, IKLIM VE EMEK MALIYETI: SORUNLAR VE COZUM ONERILERI` BASLIKLI BIR ‘POLITIKA NOTU’ YAYINLADI. CALISMA ILE HIZLI MODANIN YARATTIGI CEVRESEL VE SOSYAL RISKLERI AZALTACAK ADIL VE UYGULANABILIR BIR DONUSUM YOL HARITASI OLUSTURMAK AMACLANIYOR. POLITIKA NOTUNDA TURKIYE’DE SEKTORUN, YASAM UCRETI ACIGI, ISCI SAGLIGI RISKLERI, ENERJI YOGUN URETIM SURECLERI VE SENTETIK ELYAFA ARTAN BAGIMLILIK NEDENIYLE COK BOYUTLU BIR DONUSUM BASKISI ALTINDA OLDUGU BELIRTILIYOR. OZELLIKLE SENTETIK ELYAF MIKTARININ AZALTILMASINA YONELIK, 2030 VE 2040 HEDEFLERINI ICEREN ULUSAL BIR YOL HARITASI HAZIRLANMASI GEREKTIGI VURGULANIYOR.

SABANCI UNIVERSITESI, ISTANBUL POLITIKALAR MERKEZI (IPM) VE STIFTUNG MERCATOR GIRISIMI TARAFINDAN YURUTULEN MERCATOR-IPM’NIN ARASTIRMACILARINDAN SEDAT GUNDOGDU, `TURKIYE VE DUNYADA HIZLI MODA SEKTORUNUN CEVRE, IKLIM VE EMEK MALIYETI: SORUNLAR VE COZUM ONERILERI` BASLIKLI IPM-MERCATOR POLITIKA NOTU HAZIRLADI. CALISMA ILE HIZLI MODA VE TEKSTIL SEKTORUNUN CEVRESEL, IKLIMSEL VE SOSYAL MALIYETLERI, SENTETIK LIF KULLANIMI, PLASTIK VE MIKROPLASTIK KIRLILIGI, FOSIL YAKIT BAGIMLILIGI VE EMEK REJIMLERI EKSENINDE BUTUNCUL BIR CERCEVEDE ELE ALINDI.

MERCATOR-IPM’NIN 2025-2026 DONEMI ARASTIRMACISI SEDAT GUNDOGDU POLITIKA NOTUNDA, KURESEL OLCEKTE TEKSTIL URETIMININ MUTLAK ARTISI VE SENTETIK LIFLERE DAYALI MALZEME KOMPOZISYONUNUN, SEKTORUN IKLIM HEDEFLERI VE DONGUSELLIK IDDIALARIYLA YAPISAL BIR UYUMSUZLUK ICINDE OLDUGUNU GOSTERDIGINE DIKKAT CEKTI. GUNDOGDU, TURKIYE’DE ISE SEKTORUN, YUKSEK IHRACAT VE ISTIHDAM KAPASITESINE RAGMEN, YASAM UCRETI ACIGI, ISCI SAGLIGI RISKLERI, ENERJI YOGUN URETIM SURECLERI VE SENTETIK ELYAFA ARTAN BAGIMLILIK NEDENIYLE COK BOYUTLU BIR DONUSUM BASKISI ALTINDA OLDUGUNU BELIRTTI.

BAGLAYICI POLITIKA ARACLARINA ODAKLANILARAK SOMUT ONERILER SUNULDU

POLITIKA NOTU ILE URETIM HACMINI, MALZEME SECIMINI VE TEDARIK ZINCIRI SORUMLULUGUNU BIRLIKTE ELE ALAN BAGLAYICI POLITIKA ARACLARINA ODAKLANILARAK SENTETIK ELYAF AZALTIMI, TEMIZ ISI DONUSUMU, GUCLU URETICI SORUMLULUGU MEKANIZMALARI VE ADIL GECIS ILKELERINI TEMEL ALAN SOMUT ONERILER SUNULDU.

SEDAT GUNDOGDU POLITIKA NOTUNDA SU IFADELERE YER VERDI: “SON YIRMI YILDA KURESEL TEKSTIL VE HAZIR GIYIM SEKTORU, URETIM HACMI, TUKETIM HIZI VE MALZEME BILESIMI BAKIMINDAN TARIHSEL OLCEKTE BENZERSIZ BIR DONUSUM YASAMISTIR. BU DONUSUM, SIKLIKLA “HIZLI MODA” VE SON DONEMDE “ULTRA-HIZLI MODA” OLARAK ADLANDIRILAN IS MODELLERI UZERINDEN SEKILLENMIS DUSUK MALIYETLI URETIM, YUKSEK URUN CESITLILIGI, KISA KULLANIM OMRU VE SUREKLI YENILENEN KOLEKSIYONLAR, SEKTORUN BASKIN NORMLARI HALINE GELMISTIR. BU MODEL, TUKETICI DAVRANISLARINI OLDUGU KADAR URETIM COGRAFYALARINI, HAMMADDE TEDARIK ZINCIRLERINI VE CEVRESEL YUKLERIN DAGILIMINI DA KOKLU BICIMDE DEGISTIRMISTIR.”

TEKSTILDEN-TEKSTILE GERI DONUSUMUN PAYI KURESEL OLCEKTE %1’IN ALTINDA

POLITIKA NOTUNDA YER ALAN TEXTILE EXCHANGE’IN MATERIALS MARKET REPORT 2025 VERILERINE GORE, KURESEL ELYAF URETIMI 2000 YILINDA YAKLASIK 58 MILYON TON IKEN 2024 ITIBARIYLA 132 MILYON TONA ULASTI. MEVCUT EGILIMLER DEVAM ETTIGI TAKDIRDE BU RAKAMIN 2030 YILINDA 169 MILYON TONU ASMASI BEKLENIYOR. CALISMADA BU ARTISIN ANA ITICI GUCUNUN, URETIMI 2024’TE 78 MILYON TONA YUKSELEN VE KURESEL ELYAF PAZARININ %59’UNU TEK BASINA OLUSTURAN POLYESTER BASTA OLMAK UZERE, FOSIL YAKIT TEMELLI SENTETIK ELYAF OLDUGU IFADE EDILDI.

SEDAT GUNDOGDU RAPORDA BU SONUCLARI SOYLE ACIKLIYOR: “HER NE KADAR SEKTORUN HAM FOSIL KAYNAK KULLANIM MIKTARI ARTIYOR VE SURDURULEBILIRLIK ADINA GERI DONUSTURULMUS MALZEME KULLANIMI ON PLANA CIKIYOR OLSA DA TARIHSEL OLARAK GERI DONUSTURULMUS LIFLERIN SEKTORDEKI MARJINAL KONUMU BUYUK OLCUDE DEGISMEMISTIR. 2024 ITIBARIYLA KURESEL ELYAF PAZARININ YALNIZCA %7,6’SI GERI DONUSTURULMUS LIFLERDEN OLUSMAKTA, BUNUN DA %6,9’U (TUM GERI DONUSTURULMUS LIFLERIN %90’INDAN FAZLASI) NEREDEYSE TAMAMEN PLASTIK SISELERDEN ELDE EDILEN GERI DONUSTURULMUS POLYESTERDEN ELDE EDILMEKTEDIR. BUNA KARSILIK, TEKSTILDEN-TEKSTILE GERI DONUSUMUN PAYI KURESEL OLCEKTE %1’IN ALTINDA KALMAKTADIR. BU TABLO, TEKSTIL SEKTORUNUN MUTLAK URETIM ARTISINA DAYALI MEVCUT IS MODELI ILE IKLIM HEDEFLERI, KAYNAK VERIMLILIGI VE DONGUSELLIK IDDIALARI ARASINDAKI DERIN YAPISAL UYUMSUZLUGA ISARET ETMEKTEDIR.”

SENTETIK ELYAF MIKTARININ AZALTILMASINA YONELIK YOL HARITASI HAZIRLANMALI

POLITIKA NOTUNA GORE SORUNUN COZUMU ICIN GEREKLI UYGULAMALARIN BAZILARI SOYLE SIRALANIYOR:

TEKSTIL SEKTORUNDE SENTETIK ELYAF KULLANIMININ MUTLAK AZALTIMINA YONELIK, ZAMANA BAGLI VE BAGLAYICI HEDEFLER TANIMLANMALI.

TURKIYE’DE SENTETIK ELYAF MIKTARININ AZALTILMASINA YONELIK, 2030 VE 2040 HEDEFLERI ICEREN ULUSAL BIR YOL HARITASI HAZIRLANMALI.

GERI DONUSTURULMUS SENTETIK LIFLER OTOMATIK OLARAK SURDURULEBILIR KABUL EDILMEMELI. KETEN, KENEVIR, YUN, JUT VE TARIMSAL ATIK BAZLI LIFLER ICIN YESIL KAMU ALIMI, AR-GE DESTEKLERI VE GECIS SUBVANSIYONLARI SAGLANMALI.

KIMYASAL MARUZIYET IS SAGLIGI MEVZUATI KAPSAMINDA ELE ALINMALI. MARKALAR VE TEDARIKCILER ARASINDAKI SOZLESMELERE YASAM UCRETI, IKLIM RISKLERINE UYUM ONLEMLERI EKLENMELI.

KADIN, COCUK VE GOCMEN EMEGININ YOGUN OLDUGU BOLGELERDE SUREKLI VE HEDEFLI DENETIMLER UYGULANMALI. KAYIT DISILIK VE HAK IHLALLERI AGIR YAPTIRIMLARLA CAYDIRILMALI.

KULLANILMIS VE ATIK TEKSTIL IHRACATINDA SENTETIK ORANI, YENIDEN KULLANIM UYGUNLUGU VE NIHAI BERTARAF KANITI ZORUNLU OLMALI.

YENI TEKSTIL URUNLERI ICIN MAKSIMUM MIKROFIBER SALIM ESIKLERI TANIMLANMALI.

ELYAF ICERIGI, URETIM YERI, ISCI SAGLIGI RISKLERI VE MIKROFIBER POTANSIYELINE DAIR BILGILER DIJITAL URUN PASAPORTLARI UZERINDEN KAMUYA ACIK HALE GETIRILMELI.





IPM HAKKINDA:

ISTANBUL POLITIKALAR MERKEZI (IPM) DEMOKRATIKLESMEDEN IKLIM DEGISIKLIGINE, TRANSATLANTIK ILISKILERDEN CATISMA ANALIZI VE COZUMUNE KADAR ONEMLI SIYASAL VE SOSYAL KONULARDA UZMANLIGA SAHIP, CALISMALARINI KURESEL DUZEYDE SURDUREN BIR POLITIKA ARASTIRMA KURULUSUDUR. IPM ARASTIRMA CALISMALARINI ALTI ANA BASLIK ALTINDA YURUTMEKTEDIR:

IPM-SABANCI UNIVERSITESI-STIFTUNG MERCATOR GIRISIMI
IKLIM DEGISIKLIGI
DEMOKRASI, CATISMA COZUMU VE KURESEL SIYASET
SHURA ENERJI DONUSUMU MERKEZI
SURDURULEBILIRLIK
DIJITAL TOPLUM
2001 YILINDAN BU YANA IPM, KARAR ALICILARA, KANAAT ONDERLERINE VE PAYDASLARA UZMANLIK ALANINA GIREN KONULARDA TARAFSIZ ANALIZ VE YENILIKCI POLITIKA ONERILERINDE BULUNMAKTADIR.