IRAN: `ABD, HURMUZ BOGAZI’NI GUVENSIZ HALE GETIRMEKTE ISRAR ETTIGI SURECE GUVENLIK YENIDEN SAGLANAMAYACAKTIR`
IRAN: `ABD, HURMUZ BOGAZI’NI GUVENSIZ HALE GETIRMEKTE ISRAR ETTIGI SURECE GUVENLIK YENIDEN SAGLANAMAYACAKTIR`
IRAN DISISLERI BAKANLIGI SOZCUSU ISMAIL BEKAYI, DUZENLEDIGI HAFTALIK BASIN TOPLANTISINDA, `ABD, OVUNEREK SURDURDUGU VE TAMAMI BIR ULKEYE YONELIK ASKERI SALDIRI NITELIGI TASIYAN DENIZ ABLUKASI VE EKONOMIK SAVAS YOLUYLA HURMUZ BOGAZI’NI VE BOLGEYI GUVENSIZ HALE GETIRMEKTE ISRAR ETTIGI SURECE BOGAZDA GUVENLIK YENIDEN SAGLANAMAYACAKTIR. BIZ DE MEVCUT DURUMDAN MEMNUN DEGILIZ. CUNKU HURMUZ BOGAZI’NIN GUVENLIGINE EN COK BIZIM IHTIYACIMIZ VAR. ANCAK ABD’NIN SALDIRGAN EYLEMLERI HEM BOLGEYE HEM KENDISINE HEM DE TUM DUNYAYA ZARAR VERIYOR` DEDI.
IRAN DISISLERI BAKANLIGI SOZCUSU BEKAYI, DUZENLEDIGI HAFTALIK BASIN TOPLANTISINDA GUNDEME ILISKIN ACIKLAMALARDA BULUNDU. ABD’NIN HURMUZ BOGAZI’NDAKI ENERJI SEVKIYATININ NORMALE DONDUGU YONUNDEKI ACIKLAMALARINA TEPKI GOSTEREN BEKAYI, `ABD’LILERIN IDDIALARI, SAHADA GORDUGUMUZ GERCEKLERLE HICBIR SEKILDE ORTUSMUYOR. HURMUZ BOGAZI’NIN ARTIK BIR ETKISININ KALMADIGINI VE IRAN’IN ELINDEKI KOZU KAYBETTIGINI IDDIA ETMEYE DEVAM EDEBILIRLER. ANCAK BIZ KENDI ISIMIZI YAPIYORUZ` DIYE KONUSTU.
ULUSLARARASI PIYASALARIN DA ABD’NIN ACIKLAMALARINA ITIBAR ETMEDIGINI SAVUNAN ISMAIL BEKAYI, `PIYASALARIN DA BU TUR IDDIALARI PEK CIDDIYE ALDIGINI DUSUNMUYORUM. CUNKU PIYASALARIN KENDINE OZGU BIR ISLEYISI VAR. ULUSLARARASI GELISMELER VE ULKELERIN YAKIT IHTIYACLARINI KARSILAMAK ICIN BASVURDUGU YOLLAR DA GERCEK DURUMU ACIKCA ORTAYA KOYUYOR. ANCAK SUNU BELIRTMEK ISTERIM KI HURMUZ BOGAZI’NDA YASANAN GELISMELER, IRAN’IN ELINI GUCLENDIRMEK VEYA BOGAZI BIR BASKI ARACI OLARAK KULLANMAK AMACIYLA ORTAYA CIKMADI. 28 SUBAT’TAN BU YANA HURMUZ BOGAZI’NDA YASANANLAR, ABD VE ISRAIL’IN IRAN’A YONELIK SALDIRILARININ DOGRUDAN SONUCUDUR. IRAN’IN EN UZUN KIYI SERIDINE SAHIP OLDUGU BU SU YOLU, ULKEMIZE YONELIK SALDIRILARDA KULLANILDI. BIZ DE BU SARTLAR KARSISINDA ULUSLARARASI HUKUK CERCEVESINDE BIR DIZI ONLEM ALDIK` IFADELERINI KULLANDI.
`HURMUZ BOGAZI’NDA GUVENLIK YENIDEN SAGLANAMAYACAK`
ABD’NIN DENIZ ABLUKASI VE EKONOMIK SAVAS YOLUYLA BOLGEDEKI GUVENLIGI TEHDIT ETTIGINI BELIRTEN IRANLI SOZCU, `ABD, OVUNEREK SURDURDUGU VE TAMAMI BIR ULKEYE YONELIK ASKERI SALDIRI NITELIGI TASIYAN DENIZ ABLUKASI VE EKONOMIK SAVAS YOLUYLA HURMUZ BOGAZI’NI VE BOLGEYI GUVENSIZ HALE GETIRMEKTE ISRAR ETTIGI SURECE BOGAZDA GUVENLIK YENIDEN SAGLANAMAYACAKTIR. BIZ DE MEVCUT DURUMDAN MEMNUN DEGILIZ. CUNKU HURMUZ BOGAZI’NIN GUVENLIGINE EN COK BIZIM IHTIYACIMIZ VAR. ANCAK ABD’NIN SALDIRGAN EYLEMLERI HEM BOLGEYE HEM KENDISINE HEM DE TUM DUNYAYA ZARAR VERIYOR. MEVCUT DURUMUN ASIL SORUMLUSUNUN KIM OLDUGUNUN ANLASILMASI ICIN BU GERCEKLERIN SUREKLI DUNYA KAMUOYUNUN GUNDEMINDE TUTULMASI GEREKIYOR` SEKLINDE KONUSTU.
`ABD KENDISINI BATI MEDENIYETININ TEMSILCISI OLARAK GOSTEREMEZ`
ABD DISISLERI BAKANI MARCO RUBIO’NUN YUNANISTAN’IN BASKENTI ATINA’DA YAPTIGI KONUSMADA ANTIK CAG’DAKI IRAN-YUNAN SAVASLARINA ILISKIN DEGERLENDIRMELERINE DE TEPKI GOSTEREN BEKAYI, `ABD DISISLERI BAKANI’NIN BU KONUSMASINI, IRAN’A VE BIR BAKIMA TUM DUNYAYA KARSI YURUTULEN ALGI SAVASININ BIR PARCASI OLARAK GORMEK GEREKIYOR. TARIHI OLAYLARI CARPITARAK ABD’NIN SAVAS YANLISI POLITIKALARINI MESRULASTIRMAYA CALISMAK, HEM TEHLIKELIDIR HEM DE YUNAN KULTURUNE VE MEDENIYETINE YAPILMIS BIR HAKSIZLIKTIR. ABD DISISLERI BAKANI, IRAN’IN YALNIZCA BIR TOPRAK PARCASI VEYA COGRAFI BOLGE DEGIL, AYNI ZAMANDA BIR DUSUNCE, BIR ANLAYIS VE BIR FIKIR OLARAK BINLERCE YILDIR VARLIGINI SURDURDUGUNU ISTEMEDEN DE OLSA KABUL ETTI. BIR KULTURUN VE MEDENIYETIN BINLERCE YIL BOYUNCA AYAKTA KALMASI YALNIZCA ASKERI ZAFERLERLE VE TOPRAK FETIHLERIYLE ACIKLANAMAZ. IRAN’IN TARIH BOYUNCA VARLIGINI KORUMASININ SIRRI, FARKLI KULTUR VE MEDENIYETLERLE ETKILESIM KURABILMESIDIR` DEDI.
DUNYANIN ABD’NIN SALDIRGAN POLITIKALARIYLA KARSI KARSIYA OLDUGU BIR DONEMDE MEDENIYETLER ARASINDA AYRIM OLUSTURMANIN YANLIS OLDUGUNU VURGULAYAN ISMAIL BEKAYI, `GECMISTE ISLAM VE BATI MEDENIYETLERI ARASINDA OLDUGU ONE SURULEN CATISMAYI BUGUN IRAN VE BATI MEDENIYETLERI ARASINDA YASANIYORMUS GIBI GOSTERMEK, SAVASI VE SALDIRGANLIGI MESRULASTIRMAKTAN BASKA BIR AMACA HIZMET ETMEZ. ABD KENDISINI BATI VE YUNAN MEDENIYETININ TEMSILCISI OLARAK GOSTEREMEZ. AVRUPALILAR ARASINDA YASANAN VE TUM DUNYAYI ETKISI ALTINA ALAN IKI DUNYA SAVASI, DOGU VE BATI MEDENIYETLERI ARASINDAKI CATISMANIN SONUCU MUYDU? SOMURGECILIK, DOGU ILE BATI ARASINDAKI AYRISMADAN MI KAYNAKLANDI? SON UC YILDA TANIK OLDUGUMUZ SUCLAR, IRAN ILE ABD ARASINDAKI CATISMANIN SONUCU MUYDU?` DIYE KONUSTU.
`GERILIMIN ARTMASI YALNIZCA ISRAIL’IN CIKARINA HIZMET EDER`
IRAN VE SUUDI ARABISTAN DISISLERI BAKANLARI ARASINDA DUN GECE GERCEKLESTIRILEN TELEFON GORUSMESINE DE DEGINEN BEKAYI, YEMEN’DEKI GELISMELER VE SUUDI ARABISTAN’IN IRAN’A YONELIK TUTUMUNA ILISKIN BASINDA YER ALAN IDDIALARI DEGERLENDIRDI. IRAN DISISLERI BAKANLIGI SOZCUSU BEKAYI, `MEDYANIN CESITLI ANALIZLER YAPMASI VE IDDIALARDA BULUNMASI DOGAL. ANCAK IRAN ILE BOLGE ULKELERI ARASINDAKI ISTISARELER KESINTISIZ DEVAM EDIYOR. ARAP YARIMADASI’NDA YASANAN GELISMELERDEN CIDDI ENDISE DUYUYORUZ. TARAFLAR ARASINDA DIYALOG KURULMASINA YARDIMCI OLMAYA HAZIR OLDUGUMUZU DEFALARCA DILE GETIRDIK. GERILIMIN DEVAM ETMESININ VE TIRMANMASININ YALNIZCA ISRAIL’IN BOLGEDEKI CIKARLARINA HIZMET EDECEGINE INANIYORUZ. BU NEDENLE IKI ISLAM ULKESI ARASINDA CATISMALARIN VE SAVASIN SURMESINI KESINLIKLE ISTEMIYORUZ. BOLGEMIZ, ABD VE ISRAIL’IN EYLEMLERI NEDENIYLE ZATEN YETERINCE GERGIN BIR DONEMDEN GECIYOR` IFADELERINI KULLANDI.
`YEMEN HALKININ ONURLU BIR YASAM SURME HAKKI VAR`
YEMEN HALKININ BASKI, YAPTIRIM VE ABLUKA ALTINDA KALMADAN YASAMA HAKKINA SAHIP OLDUGUNU VURGULAYAN ISMAIL BEKAYI, `SON 10-12 YILDIR YEMEN’DE YASANANLAR NE ISLAMI ACIDAN NE DE ULUSLARARASI HUKUK BAKIMINDAN KABUL EDILEBILIR. YEMEN HALKININ ONURLU BIR YASAM SURME HAKKI VAR. DUN GECEKI TELEFON GORUSMESINDE DE YEMEN KRIZININ DIYALOG YOLUYLA COZUMUNE KATKI SAGLAMAYA HAZIR OLDUGUMUZU BIR KEZ DAHA IFADE ETTIK` SEKLINDE KONUSTU.
YEMEN ILE SUUDI ARABISTAN ARASINDA DAHA ONCE VARILAN ANLASMANIN UYGULANMADIGINI HATIRLATAN BEKAYI, `YEMEN MESELESININ, TARAFLAR ARASINDA UZERINDE MUTABAKATA VARILAN YOL HARITASI CERCEVESINDE COK DAHA ONCE COZULMESI GEREKIYORDU. BIZ DE TARAFLARIN VARDIGI ANLASMANIN UYGULANMASINI DESTEKLEDIGIMIZI BELIRTMISTIK. ANCAK BU GERCEKLESMEDI. SANA HAVALIMANI’NA 13 TEMMUZ’DA DUZENLENEN SALDIRININ GERILIMI DAHA DA TIRMANDIRABILECEGI KONUSUNDA O DONEMDE CIDDI ENDISELERIMIZI DILE GETIRMISTIK. NE YAZIK KI BUGUN ENDISE ETTIGIMIZ DURUMLA KARSI KARSIYAYIZ. TALEBIMIZ, MEVCUT KRIZIN DIYALOG VE KARSILIKLI GORUSMELER YOLUYLA COZUME KAVUSTURULMASIDIR` DEDI.
`IRAN ILE ABD ARASINDAKI ARABULUCULUK ROLUNU HALA PAKISTAN VE KATAR USTLENIYOR`
IRAN ILE RUSYA ARASINDA TURKMENISTAN’DA GERCEKLESTIRILEN GORUSMEYE VE MOSKOVA’NIN TAHRAN ILE WASHINGTON ARASINDA ARABULUCULUK YAPMA IHTIMALINE ILISKIN DEGERLENDIRMELERDE BULUNAN IRANLI SOZCU, `RUSYA ILE NUKLEER MESELE DE DAHIL OLMAK UZERE CESITLI KONULARDA YURUTTUGUMUZ ISTISARELER YENI DEGIL. RUSYA, 2015 YILINDAKI NUKLEER ANLASMA SURECINDE OLDUKCA OLUMLU VE ETKILI BIR ROL OYNADI. BU MESELENIN COZUMUNE YONELIK ILGISINI DE SURDURUYOR. CUMHURBASKANIMIZ, RUS MEVKIDASIYLA YAPTIGI GORUSMEDE IRAN’IN YEDI GUNLUK PLANINI BIR KEZ DAHA ANLATARAK KONUYLA ILGILI TUTUMUMUZU VE DEGERLENDIRMELERIMIZI AKTARDI. GORUSME, RUSYA DEVLET BASKANI VLADIMIR PUTIN’IN ABD BASKANI DONALD TRUMP ILE YAPMASI BEKLENEN TELEFON GORUSMESI ONCESINDE GERCEKLESTI. ANCAK BU TEMAS ESAS OLARAK IRAN’IN TUTUMUNU AKTARMAYA YONELIKTI. DOST ULKELERIN IYI NIYET GIRISIMLERINI HER ZAMAN MEMNUNIYETLE KARSILIYORUZ. BUNUNLA BIRLIKTE IRAN ILE ABD ARASINDAKI ARABULUCULUK ROLUNU HALA PAKISTAN VE KATAR USTLENIYOR` DIYE KONUSTU.
`IRAN ILE ABD ARASINDA ARABULUCULAR UZERINDEN MESAJ ALISVERISI SURUYOR`
IRAN’IN ABD’YE SUNDUGU YEDI MADDELIK PLANA WASHINGTON’DAN VERILEN YANITI DEGERLENDIREN ISMAIL BEKAYI, `IRAN ILE ABD ARASINDA ARABULUCULAR UZERINDEN MESAJ ALISVERISI SURUYOR. BIRLESMIS MILLETLER GENEL KURULU TOPLANTILARI SIRASINDA GUNDEME GETIRDIGIMIZ PLAN, IRAN’IN MESRU HAKLARINA DAYANAN TALEPLERINI ICERIYOR. DENIZ ABLUKASININ KALDIRILMASI, TUM CEPHELERDE SAVASIN SONA ERDIRILMESI VE IRAN’A AIT VARLIKLARIN SERBEST BIRAKILMASI BU TALEPLER ARASINDA YER ALIYOR. BUNLAR, DAHA ONCE MUTABAKAT ZAPTI KAPSAMINDA UZERINDE UZLASTIGIMIZ KONULAR. SARTLAR DEGISMEDIGI ICIN HAKLARIMIZDAN TAVIZ VERMEMIZ SOZ KONUSU DEGIL. AYRICA ABD’NIN BU SURECTE UYGULAMAYA KOYDUGU YENI YAPTIRIMLARIN DA KALDIRILMASI GEREKIYOR` IFADELERINI KULLANDI.
ABD’NIN IRAN’IN NUKLEER PROGRAMINA ILISKIN TUTUMUNU DA ELESTIREN ISMAIL BEKAYI, `ABD TARAFI, TEMEL ENDISESININ HALA IRAN’IN NUKLEER PROGRAMI OLDUGUNU IDDIA EDIYOR. OYSA IRAN’IN NUKLEER PROGRAMINI TAMAMEN ORTADAN KALDIRDIKLARINI DEFALARCA ACIKLADILAR. BUNA RAGMEN IRAN’IN NUKLEER SILAH GELISTIREBILECEGI YONUNDEKI ASILSIZ IDDIALARINI SURDUREREK BU KONUDAKI TALEPLERINI DILE GETIRIYORLAR. ABD’NIN CEVABININ YETERSIZ OLDUGU VE IRAN’IN DA TUTUMUNU ORTAYA KOYDUGU YONUNDEKI ACIKLAMALAR DOGRU. MEVCUT SARTLARDA TEMEL MESELELERIN ONCELIKLI OLARAK ELE ALINMASI VE ABD’NIN MUDAHALECI VE SALDIRGAN EYLEMLERINE SON VERILMESI GEREKTIGI YONUNDEKI TUTUMUMUZ YENI DEGIL. BUNU DAHA ONCE DE ACIKLADIK VE ABD TARAFI DA ARABULUCULAR ARACILIGIYLA GORUSLERIMIZDEN HABERDAR EDILDI. BUNUNLA BIRLIKTE ABD’NIN ILETTIGI HUSUSLARI DEGERLENDIRMEYE DEVAM EDIYORUZ. INCELEMELERIMIZ TAMAMLANIR TAMAMLANMAZ GORUSLERIMIZI ARABULUCULARA ILETECEGIZ` SEKLINDE KONUSTU.
`DIPLOMASI BIZIM ICIN SAVAS KADAR ONEMLI`
IRAN ILE ABD ARASINDAKI MUZAKERELERIN YENIDEN BASLAYIP BASLAMAYACAGINA ILISKIN SORUYU YANITLAYAN BEKAYI, `BIZ HICBIR ZAMAN BASLADIGIMIZ NOKTAYA GERI DONMEYIZ. SON IKI YILDA YASANANLARI YOK SAYIP HER SEYE SIFIRDAN BASLAYAMAYIZ. YASADIKLARIMIZDAN DERS CIKARIYOR, HEM KENDI GUCUMUZU ARTIRIYOR HEM DE KARSI TARAFIN SOZUNU TUTMAMASINDAN GEREKLI SONUCLARI CIKARIYORUZ. KENDIMIZE OLAN GUVENIMIZ O KADAR YUKSEK KI MUZAKERE MASASINDAN VE DIPLOMASIDEN HICBIR ZAMAN KACMAYIZ. DIPLOMASI BIZIM ICIN SAHADAKI MUCADELE VE SAVAS KADAR ONEMLI. GEREKLI VE MUMKUN OLAN HER DURUMDA ULUSAL CIKARLARIMIZI KORUMAK ICIN DIPLOMASIYE BASVURURUZ. ANCAK SUNU DA UNUTMAMAK GEREKIR KI MEVCUT DURUMDAN DOLAYI IRAN SUCLANAMAZ. IRAN, BUTUN DIPLOMATIK SURECLERE IYI NIYETLE KATILDI. BUGUNKU DURUMUN ASIL SORUMLUSU, MUZAKERELER DEVAM EDERKEN MUZAKERE MASASINI DAGITAN VE HALA ASIRI TALEPLERINDE ISRAR EDEN TARAFTIR` DEDI.
ABD’NIN MUZAKERE CAGRILARI ILE UYGULAMALARININ BIRBIRIYLE CELISTIGINI SAVUNAN ISMAIL BEKAYI, `BIR YANDAN EKONOMIK BASKIYI ARTIRIP SAVAS SARTLARINI SURDURURKEN DIGER YANDAN MUZAKERE ISTEDIGINIZI SOYLEYEMEZSINIZ. MUZAKERE CAGRILARINI SOZLERE DEGIL, ATILAN ADIMLARA VE MEVCUT SARTLARA BAKARAK DEGERLENDIRMEK GEREKIR` DIYE KONUSTU.
`NPT’NIN GERCEKTEN AMACINA HIZMET EDIP ETMEDIGI GORUSULMELI`
IRAN’IN NUKLEER SILAHLARIN YAYILMASININ ONLENMESI ANTLASMASI’NDAN (NPT) CEKILME IHTIMALINE ILISKIN BATILI ULKELERIN ENDISELERINI VE IRAN’DA BU KONUDA YAPILAN ACIKLAMALARI DEGERLENDIREN BEKAYI, `BU ENDISEYI KENDILERI OLUSTURDU. KENDI YAPTIKLARININ SONUCLARINDAN SIKAYET ETMEYE HAKLARI YOK. IRAN’DA AYDINLAR, HALK VE MILLETVEKILLERI HAKLI OLARAK BOYLE BIR ANTLASMAYA TARAF OLMANIN NE FAYDASI OLDUGUNU SORGULUYOR. BU SORUYA YANIT VERMESI GEREKENLER, YALNIZCA IRAN’DA DEGIL, BOLGEDE VE DUNYA GENELINDE NPT’NIN TEMELLERINI ZAYIFLATANLARDIR. BUGUN ASIL GORUSULMESI GEREKEN, NPT’NIN GERCEKTEN AMACINA HIZMET EDIP ETMEDIGIDIR. BU SISTEM NUKLEER SILAHSIZLANMA, NUKLEER SILAHLARIN YAYILMASININ ONLENMESI VE ULKELERIN NUKLEER ENERJIDEN BARISCIL AMACLARLA YARARLANMA HAKKININ GUVENCE ALTINA ALINMASI UZERINE KURULMUSTUR. SONUNCUSU BIZIM ACIMIZDAN OZELLIKLE ONEM TASIYOR. ANCAK BUGUN BU SISTEM, UC ALANDA DA CIDDI SORUNLARLA KARSI KARSIYA. USTELIK BU SORUNLARIN SORUMLUSU BIZ DEGIL, SISTEMI YURUTMEKLE YUKUMLU OLANLARDIR` IFADELERINI KULLANDI.
NUKLEER SILAHLARI YASAKLAYAN FETVAYI VEREN ESKI IRAN DINI LIDERI ALI HAMANEY’IN SUIKAST SONUCU OLDURULDUGUNU HATIRLATAN DISISLERI BAKANLIGI SOZCUSU ISMAIL BEKAYI, `ASIL KENDILERINE HATIRLATILMASI GEREKEN, ISLEDIKLERI BU SUCTUR. NUKLEER SILAHLARI YASAKLAYAN FETVAYI VEREN KISI YALNIZCA SIYASI BIR LIDER DEGIL, AYNI ZAMANDA UST DUZEY BIR DINI OTORITEYDI. SIZ BU FETVAYI VEREN KISIYE SUIKAST DUZENLEDINIZ ARDINDAN DA IRAN’DA NUKLEER SILAHLARIN NEDEN GORUSULMEDIGINDEN ENDISE DUYDUGUNUZU SOYLUYORSUNUZ. OYSA BU DURUMA BIZZAT KENDINIZ YOL ACTINIZ` SEKLINDE KONUSTU.