OZEL HABER-ING BANK BASEKONOMISTI DR. MUHAMMET MERCAN: KORUMACILIGIN GOLGESINDE KURESEL TICARET YENIDEN SEKILLENIYOR
OZEL HABER-ING BANK BASEKONOMISTI DR. MUHAMMET MERCAN: KORUMACILIGIN GOLGESINDE KURESEL TICARET YENIDEN SEKILLENIYOR
ING BANK BASEKONOMISTI DR. MUHAMMET MERCAN, ABD`NIN ARTAN GUMRUK TARIFELERIYLE KURESEL TICARETTE YARATTIGI JEOPOLITIK BASKININ, ULKELERI YENI TICARET ROTALARI VE SERBEST TICARET ANLASMALARINA YONELTTIGINI ELE ALDI.
DR. MUHAMMET MERCAN, MATRIKS ICIN KALEME ALDIGI DEGERLENDIRMESINDE, AVRUPA BIRLIGI`NIN BU SURECTE YUKSELEN ROLU, CIN`IN AB PAZARINA YONELISI, MERCOSUR VE HINDISTAN ILE IMZALANAN YENI STA`LAR ILE TURKIYE`NIN AB ILE TICARETINDE KARSI KARSIYA OLDUGU REKABET RISKLERI GIBI KONULARA DEGINDI.
GUMRUK BIRLIGI`NIN MEVCUT ASIMETRIK YAPISININ YARATTIGI SORUNLARA ISARET EDEN MERCAN, YAZISINDA TURKIYE`NIN YENI KURESEL TICARET DUZENINDE NASIL KONUMLANMASI GEREKTIGI KONUSUNU BUTUNCUL BIR CERCEVEDE DEGERLENDIRDI.
- KURESEL TICARETTE YENI YONELIMLER VE TURKIYE
MUHAMMET MERCAN, ABD`NIN BASKAN DONALD TRUMP YONETIMINDE GUMRUK TARIFELERINI YALNIZCA EKONOMIK DEGIL, AYNI ZAMANDA JEOPOLITIK BIR BASKI ARACI OLARAK KULLANMAYA BASLAMASINI, KURESEL TICARETI OLUMSUZ ETKILERKEN ULKELERI YENI SARTLARA UYUM ICIN HIZLI ADIMLAR ATMAYA ZORLAYAN BIR FAKTOR OLARAK NITELEDI VE SUNLARI SOYLEDI:
`BU CERCEVEDE BIR YANDAN TARIFE ORANLARI DOGRUDAN MUZAKERE EDILEREK INDIRIM YA DA MUAFIYET ARANIYOR NITEKIM NISAN AYINDA DUYURULAN %10 BAZ TARIFE VE BUNUN UZERINE UYGULANACAK KARSILIKLI TARIFE KARARINDAN BU YANA BIRCOK ULKE ABD ILE IKILI ANLASMALAR ACIKLADI. OTE YANDAN TARIFELERDEN KACINMAK AMACIYLA TICARETIN ABD DISI PAZARLARA KAYDIRILMASI, EKONOMIK GUVENLIK ARAYISLARIYLA BIRLIKTE YENI SERBEST TICARET ANLASMALARININ (STA) HIZ KAZANMASI DIKKAT CEKIYOR. KISACASI, KORUMACILIGIN ARTTIGI BU DONEMDE TICARET YOLLARINI CESITLENDIRECEK YENI KANALLARA ERISIM VE YENI STA`LARLA KAYNAK ZENGINI BOLGELERDE VARLIGI GUCLENDIRME TUM ULKELER ICIN ONEM KAZANIYOR.`
- AB`NIN YUKSELEN ROLU VE KIRILGAN TRANSATLANTIK ZEMIN
EKONOMIK BUYUKLUGU 21 TRILYON DOLARI ASAN AVRUPA BIRLIGI`NIN (AB), BIR YANDAN YENI KURESEL EGILIMLER ICINDE TICARETINI YENIDEN YONLENDIRMEK ISTEYEN ULKELER ICIN DOGAL CEKIM MERKEZI KONUMUNDA BULUNDUGUNU ANIMSATAN MERCAN, SOZLERINI SU SEKILDE SURDURDU:
`OTE YANDAN, AB`NIN KENDISI DE YENI STA`LARLA TICARET GUVENLIGINI ARTIRMA YONUNDEKI GIRISIMLERINI HIZLANDIRIYOR. BU GELISMEDE YAKIN DONEMDEKI GRONLAND KRIZININ DE GOSTERDIGI UZERE, AB-ABD ILISKILERININ KIRILGANLIGI VE ORTA UZUN VADELI RISKLER ONEMLI ROL OYNUYOR.
TURKIYE-AB TICARETINDE MEVCUT RESIM VE YENI RISKLERE BAKTIGIMIZDA AB, TURKIYE`NIN ANA TICARET ORTAGI. TUIK VERILERINE GORE 2025 SONUNDA TURKIYE`NIN AB`YE IHRACATI YAKLASIK 117 MILYAR DOLARA ULASARAK TOPLAM IHRACATIN %42,8`INI OLUSTURDU. TICARET HACMI 230 MILYAR DOLARIN UZERINE CIKARKEN, KARSILIKLI DENGEDE SINIRLI DA OLSA FAZLA VERDIGIMIZ BIR TABLO ORTAYA CIKTI. ANCAK BAHSETTIGIMIZ KURESEL EGILIMLER, TURKIYE ACISINDAN DA YENI RISKLER DOGURUYOR.`
CIN`IN AB`YE YONELISI VE TURKIYE`NIN PAZAR PAYINA VURGU YAPAN MUHAMMET MERCAN, `ILK RISK, ABD`DE YUKSEK TARIFEYLE KARSILASAN ULKELERIN IHRACATINI BASKA BOLGELERE KAYDIRMASI. ABD`NIN ADIMLARINA SIMETRIK VE SERT KARSILIK VEREN, KASIM 2025`TEN BU YANA BIR ATESKES ICINDE OLSA DA TICARI ILISKILERI KIRILGAN KALAN CIN ICIN AB, ABD DISINDAKI EN BUYUK DENGELEYICI PAZAR ISLEVI GORUYOR. ABD`YE SATISLAR HIZLA GERILERKEN CIN, HEM HACIM HEM URUN CESITLILIGI BAKIMINDAN AB PAZARINA YASLANARAK KAYBINI TELAFI ETMEYE CALISIYOR. NITEKIM 2025`IN ILK ON BIR AYINDA 1 TRILYON DOLARI ASAN DIS TICARET FAZLASI VE AB`YE IHRACATTA %8`IN UZERINDE ARTIS, CIN`IN DIS TICARETINDEKI DAYANIKLILIGA ISARET EDIYOR. AYNI DONEMDE EUROSTAT VERILERI, AB`NIN TOPLAM ITHALATINDA CIN`IN PAYININ %13,3`TEN %13,77`YE YUKSELDIGINI, BIR DIGER BUYUK ORTAK HINDISTAN`IN PAYININ ISE %1,82`DEN %1,72`YE GERILEDIGINI GOSTERIYOR.` DEDI.
TUM BU GELISMELERE KARSILIK, COGRAFI YAKINLIK VE GUMRUK BIRLIGI (GB) AVANTAJLARINI KULLANAN TURKIYE`NIN, HINDISTAN`DAN FARKLI OLARAK CIN`E PAZAR PAYI KAPTIRMAMASI VE AB ITHALATINDAKI PAYINI %2,49`DAN %2,56`YA SINIRLI DA OLSA ARTIRMASININ ONEMINE DIKKAT CEKEN MERCAN, `ENFLASYONU DUSURMEYE ODAKLI POLITIKA CERCEVESI, 2023 ORTASINDAN BU YANA TL`NIN REEL DEGERLENMESI VE EMEK YOGUN SEKTORLERDE MALIYET BASKISI DIKKATE ALINDIGINDA, PAZAR PAYININ KORUNMASI BASARI OLARAK GORULEBILIR. TURKIYE, SIMDILIK CIN KAYNAKLI REKABETLE BASA CIKMIS GORUNUYOR BUNUN SURDURULEBILIRLIGI ISE AYRICA DEGERLENDIRILMESI GEREKEN BIR BASLIK.` DIYE KONUSTU.
MERCAN, AB`NIN YENI STA DALGASI BASLIGI ALTINDA MERCOSUR VE HINDISTAN`I DEGERLENDIRDI VE `ABD ILE YASANAN SORUNLARIN ARDINDAN AB, DIGER ORTAKLARLA DAHA YAKIN TICARI BAGLAR KURMA CABALARINI YOGUNLASTIRDI. BU KAPSAMDA GUNEY AMERIKA ULKELERI (MERCOSUR) VE HINDISTAN ILE STA`LAR IMZALANDI BENZER BIR ANLASMANIN AVUSTRALYA ILE DE IMZALANACAGI BEKLENTISI GUCLENIYOR.` DIYEREK GORUSLERINI AKTARDI.
- MERCOSUR DOSYASI: IKI METIN, UZUN TAKVIM
GUNEY AMERIKA ANLASMASININ IKI AYRI METINDEN OLUSTUGUNUN ALTINI CIZEN MUHAMMET MERCAN, KONUYA ILISKIN OLARAK SU DEGERLENDIRMELERDE BULUNDU:
`YALNIZCA TICARI KONULARA ODAKLANAN GECICI TICARET ANLASMASI (ITA), AVRUPA PARLAMENTOSU (AP) ONAYI VE KONSEY`IN NITELIKLI COGUNLUK KARARIYLA YURURLUGE GIRECEK. KAPSAMI COK DAHA GENIS OLAN AB-MERCOSUR ORTAKLIK ANLASMASI (EMPA) ISE TICARETIN YANI SIRA SIYASI DIYALOG, IS BIRLIGI, YATIRIM VE CEVRESEL HUKUMLERI KAPSIYOR YURURLUGE GIRDIGINDE ITA`NIN YERINI ALACAK. ANCAK EMPA`NIN TAM UYGULAMASI ICIN 27 UYE DEVLETIN (BAZILARINDA BOLGESEL PARLAMENTOLARIN DA) ULUSAL ONAYI GEREKIYOR SUREC YILLAR ALABILIR. ANLASMANIN SAVUNUCULARI, BUNUN AB SANAYISI ICIN BUYUK FIRSAT VE OZELLIKLE ABD ILE SURTUSMELERIN ORTASINDA AB`NIN JEOSTRATEJIK KONUMUNU GUCLENDIRECEK BIR ADIM OLDUGUNU SAVUNURKEN BASTA CIFTCILER OLMAK UZERE KARSITLARI, GUNEY AMERIKA`DAN UCUZ VE DAHA DUSUK STANDARTLI GIDALARIN AVRUPA PAZARINA AKACAGI ENDISESINI DILE GETIRIYOR. BU BOLUNMUS ORTAMDA AP`NIN ITA`YI AVRUPA BIRLIGI ADALET DIVANI`NA HUKUKI GORUS ICIN SEVK ETMESI, 2026 ICINDE UYGULANMASI IMKÂN DAHILINDE OLSA DA, 1-2 YILLIK GECIKME RISKINI ARTIRIYOR HATTA NIHAI ONAYI RAYDAN CIKARABILECEK BIR ADIMA DONUSEBILECEGI GORUSLERI DE ILERI SURULUYOR. OTE YANDAN AB-KANADA ANLASMASI (CETA) ORNEGINDE OLDUGU GIBI, ONAY SURECLERININ YAVAS ILERLEDIGI DE BILINIYOR: CETA 2017`DEN BU YANA GECICI UYGULANIYOR ANCAK HÂLÂ TUM UYE ULKELERCE ONAYLANMIS DEGIL. BU NEDENLE ERKEN FAYDALARIN ITA UZERINDEN SAGLANMASI EN GERCEKCI SENARYO GORUNSE DE, HEM HUKUKI GORUSUN CIKMASI HEM DE ONAY SURECLERI ZAMAN ALACAK.
- AB-HINDISTAN: BUYUK PAZAR, ZORLU STANDARTLAR
AB-HINDISTAN STA`SI, HINDISTAN`A AB`NIN GUMRUK TARIFELERININ NEREDEYSE TAMAMINDA TERCIHLI ERISIM SUNARAK IHRACAT REKABETCILIGINI BELIRGIN OLCUDE ARTIRACAK HINDISTAN`IN ABD`DEN UZAKLASARAK TICARETINI CESITLENDIRMESINI KOLAYLASTIRACAK. ANCAK HUKUKI INCELEME VE RESMÎ IMZA SURECI BIR MIKTAR ZAMAN ALABILIR. DAHASI, BASARININ ANAHTARI HINDISTAN`IN AB`NIN KATI SAGLIK, GUVENLIK VE URUN STANDARTLARINI KARSILAYABILMESINDE YATIYOR. IMALAT SEKTORUNUN BU GEREKLILIKLERE TAM HAZIR OLUP OLMADIGI TARTISMALI OZELLIKLE KUCUK URETICILERIN UYUMU ICIN CIDDI MODERNIZASYON GEREKEBILIR. BU DURUM, ANLASMANIN TURKIYE ACISINDAN AB PAZARINDA HINDISTAN MENSELI SANAYI URUNLERINE AVANTAJ GETIRECEK ETKILERININ HEMEN GORULMEYEBILECEGINE ISARET EDIYOR.`
MUHAMMET MERCAN, TURKIYE ICIN OLASI YANSIMALARI, REKABET VE SERBEST DOLASIM ETKISINI ISE SU SEKILDE DEGERLENDIRDI:
`AB`NIN IMZALADIGI YENI STA`LAR, TURKIYE ACISINDAN AB PAZARINDA REKABET BASKISINI ARTIRMA POTANSIYELI TASIYOR. OTE YANDAN, GUMRUK BIRLIGI`NIN SERBEST DOLASIM ETKISI NEDENIYLE GUNEY AMERIKA VE HINDISTAN MENSELI URUNLERIN TURKIYE PAZARINA DAHA KOLAY ERISIMI, ITHALAT KANALIYLA ULKE ICINDE REKABETIN ARTMASINA YOL ACABILIR. AYRICA AB, BU PAZARLARA KAPSAMLI ANLASMALARLA BAGLANIRKEN, AB`LI YATIRIMCI VE TEDARIKCILERIN SOZ KONUSU ULKELERE YONELIMI ARTACAK TURKIYE`NIN BU ALANLARDA KAZANIM ELDE ETME IMKÂNI DAHA DA DARALABILECEKTIR. BUNUNLA BIRLIKTE MERCOSUR ANLASMASINA YONELIK AB ICI MUHALEFET VE ONAY SURECININ GECIKME OLASILIGI, HINDISTAN`IN AB STANDARTLARINI KARSILAMA KONUSUNDAKI ZORLUKLARI, TURKIYE`YE STRATEJI GELISTIRME VE TEPKI VERME ACISINDAN ZAMAN KAZANDIRIYOR.
- GUMRUK BIRLIGI`NIN MODERNIZASYONU: ZORUNLU BIR GUNDEM
TUM BU GELISMELER ISIGINDA, YURT ICINDE DE YOGUN TARTISILDIGI UZERE TARIM, HIZMETLER, KAMU ALIMLARI GIBI ALANLARI DA KAPSAYACAK SEKILDE GUMRUK BIRLIGI`NIN MODERNIZASYONU ACILIYET KAZANMIS DURUMDA. USTELIK GB, AB`NIN UCUNCU ULKELERLE YAPTIGI STA`LARA TURKIYE`NIN OTOMATIK TARAF OLMASINI SAGLAMIYOR BUNA KARSILIK TURKIYE`NIN ORTAK GUMRUK TARIFESI VE TERCIHLI REJIMLERE UYUM YUKUMLULUGU SURUYOR. BU ASIMETRIK YAPI, ARTIK COZULMESI GEREKEN BIR SORUN OLARAK ELE ALINMAYI GEREKTIRIYOR.
- YENI ANLASMALAR VE YENI KONUMLANMA IHTIYACI
TURKIYE, COGRAFI KONUMUNUN SAGLADIGI REKABET AVANTAJI VE YUKSEK IHRACAT POTANSIYELINI SIKCA VURGULUYOR GENIS BIR ULKE YELPAZESIYLE STA IMZALAMA CABASINI DA SURDURUYOR. ANCAK BUGUN ITIBARIYLA STA SAYISININ 27`DE KALMASI, AB`NIN ISE 47 ULKE VE BOLGEYLE ANLASMA YAPMIS OLMASI VE SON DONEMDE KAPSAMI DAHA DA GENISLETMESI, TURKIYE`YE YENI KURESEL YONELIMDE ACIK BIR ORNEK SUNUYOR. DOLAYISIYLA, KURESEL TICARETTE YENI HIZALANMALARA UYUM ACISINDAN GB`YI YENILERKEN AYNI ANDA YENI TICARET ANLASMALARI ICIN CABALARI GUCLENDIRMEK HER ZAMANKINDEN DAHA ONEMLI. BU CERCEVEDE GB MODERNIZASYONU VE YENI STA`LAR, LOJISTIK HIZI, GUMRUKSUZ AB ERISIMI VE NITELIKLI IS GUCU GIBI AVANTAJLARLA TURKIYE`YI AB`NIN YENIDEN DUZENLENEN TEDARIK ZINCIRINDE DAHA AGIRLIKLI BIR KONUMA TASIYACAKTIR.`