OZEL HABER-QNB/ERKIN ISIK: ENERJI FIYATLARINDAKI KALICI ARTISIN EN BELIRGIN ETKISI CARI ACIKTA GORULUR
OZEL HABER-QNB/ERKIN ISIK: ENERJI FIYATLARINDAKI KALICI ARTISIN EN BELIRGIN ETKISI CARI ACIKTA GORULUR
QNB TURKIYE BAS EKONOMISTI ERKIN ISIK, ENERJI FIYATLARINDAKI ARTISIN CARI ACIK UZERINDE BELIRGIN BIR BOZULMAYA YOL ACABILECEGINI, ENFLASYON UZERINDEKI ETKILERIN ISE ESEL MOBIL SISTEMI SAYESINDE AKARYAKIT FIYAT ARTISLARININ TUKETICI ENFLASYONUNA YANSIMASININ SINIRLANABILECEGINI SOYLEDI.
ERKIN ISIK, MATRIKS HABER ICIN KALEME ALDIGI “ENERJI FIYATLARI MAKRO GORUNUMU NE KADAR BOZAR?” BASLIKLI DEGERLENDIRMESINDE, ABD-IRAN SAVASI VE HURMUZ BOGAZI’NDAKI RISKLERIN ENERJI FIYATLARINI YUKSELTMESININ TURKIYE EKONOMISINE OLASI ETKILERINI ELE ALDI. ISIK, PETROL VE DOGAL GAZ FIYATLARINDAKI ARTISIN OZELLIKLE CARI ACIK UZERINDE BELIRGIN BIR BOZULMAYA YOL ACABILECEGINI, ENFLASYON UZERINDEKI ETKILERIN ISE AKARYAKIT FIYATLARI, TASIMACILIK MALIYETLERI VE GUBRE FIYATLARI GIBI KANALLARLA HISSEDILECEGINI BELIRTTI. BUNA KARSIN ESEL MOBIL SISTEMI SAYESINDE AKARYAKIT FIYAT ARTISLARININ TUKETICI ENFLASYONUNA YANSIMASININ SINIRLANABILECEGINI, BU UYGULAMANIN BUTCE UZERINDEKI MALIYETININ ISE MEVCUT MALI GORUNUM DIKKATE ALINDIGINDA YONETILEBILIR SEVIYEDE KALABILECEGINI IFADE ETTI.
ISIK, ABD-IRAN SAVASI VE HURMUZ BOGAZI’NIN KAPANMASIYLA ENERJI FIYATLARINDA BELIRGIN ARTISLAR YASANDIGINI KAYDETTI VE BUNUN MAKROEKONOMIK GOSTERGELER UZERINDEKI YANSIMASININ, ONUMUZDEKI DONEMDE OLUSACAK MAKRO GORUNUM ACISINDAN OLDUKCA ONEMLI HALE GELDIGINI VURGULADI. DIS DENGE, ENFLASYON VE MALI GORUNUM UZERINDEKI OLASI ETKILERI INCELEDIKLERINI BELIRTTI.
DIS DENGE GORUNUMU KONUSUNDA, TURKIYE’DE DEGERLENDIRMELERIN GENELLIKLE HAM PETROL FIYATLARI UZERINDEN YAPILSA DA DOGAL GAZ FIYATLARININ DA DIS ACIGA BELIRGIN ETKISI BULUNDUGUNUN ALTINI CIZEN ERKIN ISIK, GORUSLERINI SU SEKILDE IFADE ETTI:
`BU NEDENLE, HAM PETROL FIYATLARININ %20’YE YAKIN ARTISININ YANI SIRA DOGAL GAZ FIYATLARININ SON HAFTA ICINDE NEREDEYSE IKI KATINA CIKMASI DA BELIRGIN BIR ETKI YARATACAKTIR. BU CERCEVEDE PETROL VE DOGAL GAZ FIYATLARI ILE ITHALAT MIKTARLARINI KULLANARAK TURKIYE ICIN ITHALAT AGIRLIKLARINI HESAPLAMIS VE BIR ENERJI FIYAT ENDEKSI (EFE) GELISTIRMISTIK.
HESAPLAMALARIMIZA GORE MEVCUT FIYAT SEVIYELERI KORUNURSA EFE ONUMUZDEKI DONEMDE %50 CIVARINDA YUKSELECEKTIR. BU DURUMDA SON AYLARDA 3,5-4 MILYAR DOLAR ARALIGINDA SEYREDEN AYLIK NET ENERJI ITHALATININ ONUMUZDEKI AYLARDA 5-6 MILYAR DOLAR SEVIYELERINE YUKSELMESI OLASI GORUNMEKTEDIR. FIYATLARIN YIL BOYUNCA BU DUZEYLERDE KALICI OLMASI HALINDE, TOPLAM ENERJI ITHALATI GECEN SENEKI 47,2 MILYAR DOLARDAN 60 MILYAR DOLAR SEVIYELERINE CIKABILIR. GECEN SENEKI ORTALAMASI 3,440 DOLAR OLAN ONS ALTIN FIYATINDAKI YUKSELISIN, TURK LIRASINDAKI DEGERLENMENIN VE GORECE GUCLU IC TALEP GORUNUMUNUN ETKILERI DE DIKKATE ALINDIGINDA CARI ACIGIN 50 MILYAR DOLAR DUZEYINE KADAR YUKSELEBILECEGINI HESAPLIYORUZ. BU DA GECEN SENEKI 25,2 MILYAR DOLARA KIYASLA BELIRGIN BIR ARTIS ANLAMINA GELMEKTEDIR. ANCAK BAZ SENARYOMUZDA SIMDILIK, ENERJI FIYATLARINDAKI ARTISIN BIRKAC AY SONRASINDA GERI ALINACAGINI VARSAYIYOR VE CARI ACIGI 36 MILYAR DOLAR OLARAK TAHMIN EDIYORUZ.`
BASEKONOMIST ISIK, ENFLASYON UZERINDE ISE AKARYAKIT VE LPG FIYATLARININ YANI SIRA TASIMACILIK MALIYETLERI VE GUBRE FIYATLARINDAKI ARTIS GIBI KANALLARLA EK FIYAT BASKILARI OLUSABILECEGINE DEGINDI VE IC TALEBIN GUCLU GORUNUMUNU DIKKATE ALINDIGINDA BU MALIYET ARTISLARININ FIYATLARA GECISKENLIGININ YUKSEK OLABILECEGINI DEGERLENDIRDI.
TURKIYE CUMHURIYET MERKEZ BANKASI (TCMB) HESAPLAMALARINA GORE HAM PETROL FIYATLARINDAKI HER %10’LUK ARTIS, ENFLASYONU 1 YIL ICINDE YAKLASIK 1 PUAN ARTIRDIGINA ISARET EDEN ERKIN ISIK, `YIL SONU ICIN %24 ENFLASYON TAHMINIMIZI 70 DOLAR PETROL FIYATI VARSAYIMIYLA YAPTIGIMIZ DIKKATE ALINDIGINDA, PETROL FIYATININ 85 DOLARA KALICI OLARAK YUKSELMESI YAKLASIK 2 PUANLIK YUKARI YONLU BIR REVIZYON GEREKTIRECEKTIR. ANCAK DEVREYE GIREN ESEL MOBIL SISTEMI, BU ETKIYI BUYUK OLCUDE YUMUSATACAKTIR.` DEDI.
RESMÎ GAZETE‘DE YAYIMLANAN CUMHURBASKANI KARARI ILE BENZIN, MOTORIN VE LPG`DE OTV TUTARLARININ ULUSLARARASI PETROL FIYATLARI VE DOVIZ KURUNDAKI DEGISIMLERE GORE DUZENLEME YAPILDIGINI HATIRLATAN ISIK, SOZLERINI SU SEKILDE SURDURDU:
`DUZENLEME KAPSAMINDA RAFINERI CIKIS FIYATLARINDAKI ARTISLARDA OTV TUTARI ARTISIN YUZDE 75`INE KADAR DUSURULEBILECEK, FIYATLARDAKI DUSUSLERDE ISE OTV AYNI ORANDA ARTIRILABILECEK. BOYLECE ZAM IHTIYACININ TAMAMI POMPAYA YANSITILMAMIS OLACAK.
TURKIYE’DE ESEL MOBIL SISTEMI, MAYIS 2018’DE AKARYAKIT FIYATLARINDAKI ULUSLARARASI PETROL VE DOVIZ KAYNAKLI DALGALANMALARIN TUKETICIYE DOGRUDAN YANSIMALARINI SINIRLAMAK AMACIYLA ILK DEFA YURURLUGE GIRMISTI. SISTEMDE FIYAT ARTISLARI OTV INDIRIMLERIYLE TAM OLARAK DENGELENIYOR, FIYAT DUSUSLERINDE ISE OTV ARTIRILARAK ONCEKI VERGI KAYIPLARI TELAFI EDILIYORDU. 2019 YILINDA SISTEM LPG VE BAZI DONEMLERDE BENZIN ILE MOTORINDE DE UYGULANMAYA DEVAM ETTI, BOYLECE AKARYAKIT FIYATLARINDA ANI YUKSELISLERIN ONUNE GECILMEYE CALISILDI. ANCAK 2021’IN SON CEYREGINDE DOVIZ KURU VE MALIYETLERDEKI SIDDETLI ARTIS NEDENIYLE SISTEM KADEMELI OLARAK SONLANDIRILDI. ASAGIDAKI GRAFIKTE, BU DONEMDE AKARYAKIT OTV TUTARLARININ NASIL DEGISTIGINI GOREBILIRSINIZ.
PETROL FIYATLARINDAKI YUKSELIS ONCESINDEKI DEGERLERLE HESAPLARSAK, BENZIN VE MOTORIN FIYATLARININ YAKLASIK %30’U OTV’DEN OLUSMAKTADIR. ORNEGIN MOTORININ LITRESINDE 13,9 TL’LIK OTV BULUNURKEN, BUNUN UZERINE %20 KDV DE EKLENDIGI ICIN 16,7 TL’YE KADAR FIYAT ARTISI OTV DUSUSU ILE KARSILANABILIR. FIYAT ARTISININ %75’ININ YANSITILACAGINI DUSUNURSEK, SUBVANSIYONSUZ FIYATTA 22,3 TL’YE KADAR FIYAT ARTISI OLANA KADAR ESEL MOBIL SISTEMININ DENGELEYICI ETKISI DEVAM EDECEKTIR.
FIYATLAMA MODELLERI UZERINDEN YAPTIGIMIZ HESAPLAMALARA GORE, RAFINERI MARJLARINDAKI ARTISIN BOYUTUNA BAGLI OLMAKLA BIRLIKTE HAM PETROL FIYATLARININ 110-120 DOLARA KADAR YUKSELMESI ESEL MOBIL SISTEMIYLE DENGELENEBILIR GORUNMEKTEDIR.`
QNB TURKIYE BAS EKONOMISTI ERKIN ISIK, UYGULAMANIN BUTCE UZERINDEKI MALIYETININ ISE YONETILEBILIR DUZEYDE OLDUGU GORUSUNU SAVUNDU VE SON AYLARDA AKARYAKIT OTV TAHSILATININ YAKLASIK 50 MILYAR TL SEVIYESINDE BULUNDUGUNU ANIMSATARAK, EN UC SENARYODA OTV’NIN TAMAMEN SIFIRLANMASI HALINDE DAHI YILLIK BUTCE MALIYETININ GSYH’NIN YAKLASIK %0,7’SINE KARSILIK GELDIGINI SOYLEDI. MEVCUT FIYAT SEVIYELERINDE BUNUN YAKLASIK YARISI KADAR BIR MALIYET OLUSABILECEGINI IFADE EDEN ISIK, `OCAK AYI ITIBARIYLA SON 12 AYLIK BUTCE ACIGININ GSYH’YE ORANI %2,9 OLUP YIL SONU HEDEFI OLAN %3,5’IN ALTINDADIR. BU CERCEVEDE MEVCUT BUTCE GORUNUMUNUN BOYLE BIR UYGULAMAYA ALAN TANIDIGI SOYLENEBILIR.` DIYE KONUSTU.
SONUC OLARAK, ENERJI FIYATLARINDA KALICI BIR ARTISIN MAKRO GOSTERGELER UZERINDEKI EN BELIRGIN ETKISININ CARI ACIKTA GORULECEGINE DIKKAT CEKEN ISIK, ENFLASYON UZERINDEKI ETKININ, DEVREYE GIREN ESEL MOBIL SISTEMI ILE BUYUK OLCUDE KARSILANIRKEN, BUNUN MALIYETININ SON DONEMDE BUTCE ACIGINDAKI DUSUS DE DIKKATE ALINDIGINDA KARSILANABILIR DUZEYDE GOZUKTUGUNU SOZLERINE EKLEDI.
HABERIN TAMAMI ICIN:
HTTPS://MTRKS.COM/S5CAC