TCMB, PARA POLITIKASINDAKI SIKI DURUSUN VE DEZENFLASYON SURECININ DEVAMI ILE BIRLIKTE HANEHALKININ ENFLASYON BEKLENT

TCMB, PARA POLITIKASINDAKI SIKI DURUSUN VE DEZENFLASYON SURECININ DEVAMI ILE BIRLIKTE HANEHALKININ ENFLASYON BEKLENTILERINDEKI IYILESMENIN SURMESINI VE BEKLENTILER ILE ENFLASYON ARASINDAKI FARKIN KADEMELI OLARAK AZALMASINI BEKLIYOR

TCMB`NIN `MERKEZIN GUNCESI` ADLI BLOG MEDYA HESABINDA `ENFLASYON HANEHALKI BEKLENTILERININ OLCUMUNDE YENI YAKLASIM: HANEHALKI BEKLENTI ANKETI` BASLIKLI BIR CALISMA YAYINLANDI.

TURKIYE CUMHURIYET MERKEZ BANKASININ (TCMB) PARA POLITIKASINI SEKILLENDIRIRKEN DIKKATE ALDIGI ONEMLI GOSTERGELERDEN BIRI FARKLI SEKTORLERIN BEKLENTILERI. BU ACIDAN, EKONOMIK BIRIMLERIN BEKLENTILERI DOGRULTUSUNDA SEKILLENEN TUKETIM VE TASARRUF DAVRANISLARININ ANLASILMASI AMACIYLA YURUTULEN ANKET CALISMALARI ONEMLI BIR BILGI KAYNAGI NITELIGI TASIYOR. BU YAZIDA, 2026 OCAK AYI VERISI ILE BIRLIKTE TCMB TARAFINDAN YAYIMLANMAYA BASLANAN VE HANEHALKI BEKLENTILERINI DAHA KAPSAMLI VE SAGLIKLI BIR SEKILDE OLCMEK AMACIYLA TASARLANAN HANEHALKI BEKLENTI ANKETI’NE (HBA) ILISKIN BILGI VERIYORUZ.

ENFLASYON ODAKLI BIR YAKLASIM
TURKIYE’DE HANEHALKI BEKLENTILERINE ILISKIN VERILER TURKIYE ISTATISTIK KURUMU (TUIK) TARAFINDAN YURUTULEN TUKETICI EGILIM ANKETI (TEA) ARACILIGIYLA DERLENIYOR. ANCAK, AVRUPA KOMISYONU ESGUDUMUNDE COK SAYIDA ULKEDE UYGULANAN TEA, STANDART BIR CERCEVEYE SAHIP OLDUGUNDAN SORU SETININ ULKEYE OZGU AYRINTILI SORULAR ICERECEK SEKILDE REVIZYONUNA SINIRLI OLCUDE IMKÂN TANIYOR. BU NEDENLE TCMB, HANEHALKININ ENFLASYONA VE ENFLASYONLA YAKINDAN ILISKILI EKONOMIK VE FINANSAL GOSTERGELERE DAIR BEKLENTILERINI VE BU BEKLENTILERLE UYUMLU DAVRANIS EGILIMLERINI DAHA KAPSAMLI BICIMDE ANALIZ ETMEYE IMKÂN SAGLAYACAK HBA’YI DAHA OZEL BIR CERCEVEDE TASARLADI VE TUIK IS BIRLIGIYLE UYGULAMAYA BASLADI.

ANKETLER ARASI FARKLAR
HBA’NIN TEA’DAN AYRISAN EN BELIRGIN YONU YAZIM DILI VE ENFLASYON BEKLENTILERINE ILISKIN SORU KAPSAMININ ARTMASI. TEA’DAKI HANEHALKININ ENFLASYON BEKLENTILERINI OLCMEYE YONELIK SORU IFADELERI, KATILIMCILAR TARAFINDAN FARKLI YORUMLANABILIYOR. LITERATURDE DE HANEHALKININ ENFLASYON ALGI VE BEKLENTILERININ SORU DILINE DUYARLI OLDUGU VURGULANIYOR. BU NEDENLE HBA’DA, BEKLENTILERIN DAHA SAGLIKLI OLCULEBILMESI AMACIYLA SORU DILI “ENFLASYON ORANI” OLARAK SADELESTIRILEREK KATILIMCILARA DAHA ANLASILIR VE NET BIR CERCEVE SUNULUYOR. ENFLASYON BEKLENTILERINE EK OLARAK, HBA’DA HANEHALKININ KONUT FIYATLARI, DOLAR KURU VE YATIRIM TERCIHLERINE ILISKIN DEGERLENDIRME VE BEKLENTILERI DE SORULUYOR.

HBA’NIN YENILIKCI YONLERINDEN BIRI DE KATILIMCILARA BEKLENTILERININ MEVCUT VERILERE ILISKIN ON BILGILENDIRME YAPILARAK SORULMASI. BU UYGULAMAYA BILGI TEDAVISI ADI VERILIYOR. ORNEGIN ENFLASYONA ILISKIN SORU SETINDE, KATILIMCI ILE ONCELIKLE SON AY GERCEKLESEN YILLIK ENFLASYON ORANI BILGISI PAYLASILIYOR, ARDINDAN KATILIMCIDAN BU ORANLA KARSILASTIRMA YAPARAK GELECEGE YONELIK BIR DEGERLENDIRME YAPMASI, DAHA SONRA ISE DOGRUDAN ENFLASYON ORANINA ILISKIN ACIK UCLU SAYISAL TAHMINDE BULUNMASI ISTENIYOR (TABLO 1). BU SAYEDE, SORU KATILIMCI TARAFINDAN DAHA ANLASILIR HALE GETIRILEREK BEKLENTILERIN ICSEL TUTARLILIGI VE OLCUMUN KALITESI ARTIRILIYOR.

HBA’NIN YONTEMSEL AVANTAJLARINDAN BIRI ISE TEA’DAN FARKLI OLARAK UC AYLIK ROTASYONLU PANEL YAPIDA TASARLANMASI. BU YAPIDA, HER AY KATILIMCILARIN UCTE BIRI ANKETTEN CIKARILIRKEN YERLERINE YENI KATILIMCILAR DÂHIL EDILIYOR. BOYLECE, HER AY HEM YENI GORUSLERE ULASMA HEM DE KATILIMCILARI BIRKAC DONEM BOYUNCA TAKIP EDEREK ZAMAN ICINDEKI BEKLENTI DEGISIMLERINI ANALIZ ETME IMKÂNI KAZANILIYOR.

ILK BULGULAR
2026 OCAK VERISI ITIBARIYLA TCMB‘NIN SEKTOREL ENFLASYON BEKLENTILERI BULTENINDE HANEHALKI BEKLENTILERININ HESAPLANMASINDA KULLANILAN TEA’NIN YERINI HBA ALIYOR. HBA’NIN FIYAT SEVIYESI YERINE DOGRUDAN TUKETICI ENFLASYONUNA ODAKLANAN SORU YAPISI VE ONCEKI AYA AIT YILLIK ENFLASYON BILGISININ KATILIMCILARLA PAYLASILMASI, BEKLENTILERIN DAHA NET BIR REFERANS CERCEVESINDE OLUSMASINA KATKI SAGLIYOR. YENI VERI KAYNAGININ KULLANILMASIYLA BIRLIKTE, HANEHALKININ 12 AY SONRASI ENFLASYON BEKLENTILERI OCAK VE SUBAT AYLARINDA TEA’YA KIYASLA SIRASIYLA 3,3 VE 2,3 PUAN DAHA DUSUK OLARAK OLCULUYOR (GRAFIK 1).

SUBAT AYINDA KATILIMCILAR ONUMUZDEKI 12 AYDA TUKETICI FIYATLARI ENFLASYONUNUN YUZDE 48,8 KONUT FIYATLARI ARTISININ YUZDE 35,4 SEVIYESINDE GERCEKLESMESINI BEKLERKEN ABD DOLARI KURUNDA YUZDE 19,0 ILE GORECE SINIRLI BIR ARTIS BEKLIYOR. DOVIZ KURU BEKLENTILERININ, ENFLASYON BEKLENTILERININ ALTINDA KALMASI HANEHALKININ BELIRTILEN DONEMDE TURK LIRASINDA REEL DEGERLENME ONGORDUGUNU IMA EDIYOR. OTE YANDAN, KONUT FIYATLARINDAKI ARTIS BEKLENTISININ ENFLASYON BEKLENTILERININ ALTINDA KALMASI KONUT FIYATLARININ REEL OLARAK GERILEYECEGININ BEKLENDIGINE ISARET EDIYOR (GRAFIK 2).

TCMB, BU YENI ANKET ILE BIRLIKTE KATILIMCILARIN BEKLENTILERINI CINSIYET, YAS, GELIR VE EGITIM DURUMLARINA GORE DEMOGRAFIK KIRILIMDA DA YAYIMLIYOR. SUBAT AYINDA GELECEK 12 AYA ILISKIN ENFLASYON BEKLENTILERI DEMOGRAFIK KIRILIMLARDA INCELENDIGINDE, GRUPLAR ARASINDA SINIRLI FARKLILIKLAR BULUNDUGU VE BEKLENTILERIN DAR BIR ARALIKTA KUMELENDIGI GORULUYOR (GRAFIK 3).

ANKET KAPSAMINA ALINAN DIGER BIR YENI SORU ILE KATILIMCILARA, ENFLASYON VE KUR BEKLENTILERI ISIGINDA, SU ANDA YATIRIM YAPABILECEKLERI NAKIT VARLIKLARI OLSA ONCELIKLI OLARAK HANGI YATIRIM ARACINI TERCIH EDECEKLERI SORULUYOR. SONUCLAR HANEHALKININ GELENEKSEL YATIRIM ARACLARINA YONELME EGILIMININ YUKSEK OLDUGUNA ISARET EDIYOR. SUBAT AYINDA, KATILIMCILARIN YUZDE 55,5’I ALTINI ONCELIKLI YATIRIM ARACI OLARAK SIRALARKEN, YUZDE 30,0’I GAYRIMENKULU ONE CIKARIYOR. DOVIZ TERCIHININ VE DIGER FINANSAL ARACLARA YONELIMIN ISE OLDUKCA SINIRLI KALDIGI GORULUYOR (GRAFIK 4).

SONUC

OZETLE HBA HANEHALKININ BEKLENTILERINI TURKIYE’YE OZGU BIR YAKLASIMLA, ENFLASYONU MERKEZE ALAN BIR CERCEVEDE DAHA NET VE KAPSAMLI BICIMDE OLCME IMKÂNI SAGLIYOR. BU IYILESTIRME ILE BIRLIKTE, ANKET 2026 OCAK AYI ITIBARIYLA SEKTOREL ENFLASYON BEKLENTILERI’NDE HANEHALKI BEKLENTILERININ TEMSILINDE KULLANILMAYA BASLIYOR. PARA POLITIKASINDAKI SIKI DURUSUN VE DEZENFLASYON SURECININ DEVAMI ILE BIRLIKTE HANEHALKININ ENFLASYON BEKLENTILERINDEKI IYILESMENIN SURMESINI VE BEKLENTILER ILE ENFLASYON ARASINDAKI FARKIN KADEMELI OLARAK AZALMASINI BEKLIYORUZ.