YAPAY ZEKÂ PATLAMASI, GUMRUK VERGILERI VE JEOPOLITIK SARSINTILARIN ETKISINI GERIDE BIRAKARAK KURESEL TICARETIN GUCLU
YAPAY ZEKÂ PATLAMASI, GUMRUK VERGILERI VE JEOPOLITIK SARSINTILARIN ETKISINI GERIDE BIRAKARAK KURESEL TICARETIN GUCLU BIR ITICI GUCU HALINE GELDI-DHL GLOBALIZATION TRACKER
KURULUSTAN YAPILAN BASIN ACIKLAMASI ASAGIDA BULUNUYOR:
DHL VE NEW YORK UNIVERSITESI STERN ISLETME FAKULTESI, DHL GLOBALIZATION TRACKER’IN (DHL KURESELLESME IZLEME RAPORU) EN SON SAYISINI YAYIMLADI. RAPORUN EN ONEMLI BULGULARINDAN BIRI, YAPAY ZEKÂ ALTYAPISINI KURMAYA YONELIK KURESEL YARISIN, GUMRUK VERGILERININ YUKSELDIGI VE JEOPOLITIK CATISMALARIN YASANDIGI BIR DONEMDE DUNYA TICARETINE GUCLU BIR IVME KAZANDIRMASI. 30 MILYONDAN FAZLA VERI NOKTASINA DAYANAN TICARET, SERMAYE, BILGI VE INSAN HAREKETLERININ ULUSLARARASI AKISLARINI ANALIZ EDEN RAPOR, KURESELLESMEYE ILISKIN MEVCUT EN KAPSAMLI BAKIS ACISINI SUNUYOR. DAHA ONCE “DHL GLOBAL CONNECTEDNESS TRACKER” (KURESEL BAGLANTILILIK TAKIP ARACI) OLARAK BILINEN RAPOR, BU SAYISIYLA BIRLIKTE YENI ADIYLA ILK KEZ YAYIMLANIYOR.
YAPAY ZEKÂ ALTYAPISININ GELISTIRILMESI KURESEL TICARETI CANLANDIRIYOR
RAPOR, KURESEL MAL TICARETININ 2026’NIN ILK YARISINDA, COVID SALGINI SONRASI YASANAN OLAGANUSTU TOPARLANMA DONEMI HARIC, SON 15 YILIN DIGER TUM YARI YILLARINDAN DAHA HIZLI BUYUDUGUNU ORTAYA KOYUYOR. BUNU MUMKUN KILAN BASLICA ETKENLER ARASINDA YARI ILETKENLER VE VERI AKTARIM EKIPMANLARI GIBI YAPAY ZEKÂ ALTYAPISININ KURULMASINDA KULLANILAN URUNLERE YONELIK GUCLU TALEP YER ALIYOR. DUNYA TICARET ORGUTU (WTO) VE OECD ANALIZLERINE GORE, YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJISINI DESTEKLEYEN MALLARIN TICARETI, 2025 YILINDA MAL TICARETINDEKI BUYUMENIN %42’SINI OLUSTURURKEN, BU ORAN 2026 YILININ ILK CEYREGINDE %76’YA YUKSELDI.
DHL EXPRESS CEO’SU JOHN PEARSON, “KURESEL TICARETTE SU ANDA EN ONEMLI KONU TARIFELER DEGIL, YAPAY ZEKÂ. HER YAPAY ZEKÂ SORGUSU NIHAYETINDE LOJISTIGE BAGLI. CIPLERIN, AG EKIPMANLARININ VE BU TEKNOLOJININ ARKASINDAKI DIGER BIRCOK URUNUN DOGRU ZAMANDA DOGRU YERDE OLMASI GEREKIYOR. DHL, BU KARMASIK TEDARIK ZINCIRLERININ ARKASINDAKI ISLETMELERI VE PAZARLARI BIRBIRINE BAGLIYOR. INOVASYON YENI TICARET AKISLARI YARATTIGINDA, KURESEL AGIMIZ BU AKISLARIN DEVAM ETMESINE YARDIMCI OLUYOR” DEDI.
IRAN SAVASI VE GUMRUK VERGILERININ KURESEL ETKILERI SINIRLI KALIYOR
AYNI DONEMDE, IRAN SAVASI VE HURMUZ BOGAZI’NIN KAPATILMASI, ONEMLI TICARET YOLLARINI KESINTIYE UGRATTI. ANCAK ETKILER BELIRLI BOLGELERDE YOGUNLASTI. HURMUZ BOGAZI’NA BAGIMLI EKONOMILER OZELLIKLE AGIR BIR DARBE ALDI. ORNEGIN, 2026 YILININ ILK BES AYINDA TICARET HACMI, 2025 YILININ AYNI DONEMINE KIYASLA SUUDI ARABISTAN’DA %37, BIRLESIK ARAP EMIRLIKLERI’NDE ISE %7 ORANINDA DUSTU.
TICARET POLITIKALARININ ISE OLUMSUZ ETKILERI GORULDU. ABD’NIN UYGULADIGI GUMRUK TARIFELERI ONLARCA YILIN EN YUKSEK SEVIYESINE ULASTI ANCAK BUNLARIN KURESEL ETKISI SINIRLI KALDI. BUNUN NEDENLERI ARASINDA, SON YILLARDA ABD’NIN DUNYA ITHALATININ YALNIZCA %13’UNU OLUSTURMASI VE BU ITHALATIN YAKLASIK YARISININ AGUSTOS 2026 ITIBARIYLA GUMRUK VERGISI ARTISLARINDAN MUAF TUTULMASI YER ALDI. BIR DIGER NEDEN ISE COGU ULKENIN GENIS CAPLI MISILLEME YAPMAKTAN KACINMIS OLMASIYDI. BUNUN YERINE PEK COK ULKE, YENI TICARET ANLASMALARI YOLUYLA ALTERNATIF PAZARLARA ERISIMI GUVENCE ALTINA ALMA CABALARINI ARTIRDI.
SON DONEMDE YASANAN SARSINTILARA RAGMEN TICARETTE ILERIYE DONUK DEGERLENDIRMELER YUKARI YONLU REVIZE EDILDI
ILERIYE BAKILDIGINDA, KURESEL MAL TICARETININ 2029 YILINA KADAR YILLIK ORTALAMA %3,4 ORANINDA BUYUYECEGI ONGORULUYOR. BU, ONCEKI ON YILDA KAYDEDILEN %2,7’LIK BUYUMEDEN ONEMLI OLCUDE HIZLI.
NYU STERN YONETIMIN GELECEGI MERKEZI’NDE DHL KURESELLESME GIRISIMI DIREKTORU OLAN PROF. STEVEN A. ALTMAN, “ ASIL SASIRTICI OLAN YALNIZCA KURESEL TICARETIN YENI TARIFELERE VE IRAN SAVASINA RAGMEN BUYUMEYE DEVAM ETMESI DEGIL. TICARETLE ILGILI DEGERLENDIRMELER ARTIK HER IKI DURUMDAN ONCE OLDUGUNDAN DAHA GUCLU. BU DURUM, EN GORUNUR AKSAKLIKLARIN OTESINE BAKMAMIZ VE TICARETIN NEDEN BU KADAR DAYANIKLI KALMAYA DEVAM ETTIGININ ALTINDA YATAN NEDENLERI GORMEMIZ GEREKTIGINI HATIRLATIYOR. YAPAY ZEKÂ TICARETINDEKI BUYUME, UZMANLASMIS URETICILERIN ULKELER ARASINDA BIRLIKTE CALISMASI HALINDE VERIMLI SEKILDE SUNULABILECEK MAL VE HIZMETLERE YONELIK TALEBI ORTAYA KOYUYOR. AYNI ZAMANDA SIRKETLERIN AKSAKLIKLAR VE POLITIKA DEGISIKLIKLERI KARSISINDA TICARETIN DEVAM ETMESINI SAGLAMAK ICIN SUREKLI OLARAK NASIL UYUM SAGLADIGINI DA GOSTERIYOR” DEDI.
DOGU ASYA VE PASIFIK BOLGESINDE EN GUCLU TICARET ARTISI KAYDEDILDI
TUM BOLGELER ARASINDA EN GUCLU TICARET ARTISI DOGU ASYA VE PASIFIK BOLGESINDE KAYDEDILDI. BOLGENIN TICARET DEGERI, 2026 YILININ ILK BES AYINDA 2025 YILININ AYNI DONEMINE KIYASLA %24 ARTTI. AVRUPA %12 ILE IKINCI SIRADA YER ALIRKEN, SAHRA ALTI AFRIKA ISE %11 ILE ONU IZLEDI.
DOGU ASYA VE PASIFIK BOLGESI SADECE EN GUCLU BUYUMEYI KAYDETMEKLE KALMADI, AYNI ZAMANDA TICARETININ BUYUK BIR KISMININ BOLGE ICINDE KALMASINI SAGLADI. BU ORAN, 2025’TEKI %57’DEN 2026’NIN ILK BES AYINDA %60’A YUKSELDI. YAPAY ZEKÂ PATLAMASINA HIZMET EDEN GUCLU ASYA TEDARIK ZINCIRLERI BU ARTISA KATKIDA BULUNDU.
ABD ILE CIN ARASINDA AYRISMA YASANIRKEN KURESEL BIR BOLUNME GORULMUYOR
ULUSLARARASI AKISLARDAKI EN ONEMLI DEGISIKLIKLERDEN BIRI, ABD ILE CIN ARASINDAKI ILISKILERIN ZAYIFLAMASI OLDU ANCAK BUNUN KURESEL ETKISI SASIRTICI DERECEDE SINIRLI KALDI. ORNEGIN, ABD ILE CIN ARASINDAKI TICARET, 2015’TEKI ZIRVE DONEMINDE DUNYA TICARETININ %3,5’INI OLUSTURURKEN, 2026’NIN ILK BES AYINDA BU ORAN SADECE %1,6’YA GERILEDI. ABD VE CIN ARASINDAKI ULUSLARARASI ISLETME YATIRIMLARININ PAYI ISE %1’IN ALTINDA KALARAK DAHA DUSUK SEVIYEDE SEYRETTI. BU SIRADA, ABD’NIN YAKIN MUTTEFIKLERI CIN ILE ILISKILERINI BUYUK OLCUDE SURDURDU. BU BULGULAR, ABD ILE CIN ARASINDAKI AYRISMANIN DUNYA EKONOMISINI RAKIP BLOKLARA BOLDUGU YONUNDEKI GORUSE MEYDAN OKUYOR.
DAHA YAKINDAN BAKILDIGINDA, DOGRUDAN TICARET VERILERININ ABD’NIN CIN’E OLAN BAGIMLILIGINI OLDUGUNDAN DAHA AZ GOSTERDIGI DE ORTAYA CIKIYOR. DIGER ULKELERDEN ABD’YE ITHAL EDILEN MALLAR, GIDEREK ARTAN MIKTARDA CIN MENSELI MALZEME VE PARCA ICERIYOR. BU DOLAYLI ITHALATLAR DA HESABA KATILDIGINDA, VERILERIN MEVCUT OLDUGU EN SON YIL OLAN 2024’E KADAR ABD’NIN CIN’E OLAN BAGIMLILIGI COK AZ AZALDI.
KURESELLESME YENI BIR REKOR SEVIYEYE ULASTI
RAPOR, TICARET VE YATIRIM EGILIMLERININ OTESINE GECEREK ULUSLARARASI TICARET, SERMAYE, BILGI VE INSAN AKISLARINA DAYALI OLARAK KURESELLESMENIN DAHA GENIS KAPSAMLI GELISIMINI DE ELE ALIYOR. BUNUN ICIN %0 (SINIR OTESI AKIS YOK) ILE %100’E (SINIRLARIN VE MESAFENIN HICBIR ETKISI YOK) UZANAN BIR OLCEK KULLANIYOR. 2025 YILINDA KURESELLESME, KISMEN YAPAY ZEKÂ ILE ILGILI TICARET VE YATIRIMLARIN DA DESTEGIYLE %25,8’LIK REKOR BIR SEVIYEYE ULASTI.
DORT AKIS KATEGORISININ TAMAMI BU YENI REKORUN ELDE EDILMESINE KATKIDA BULUNARAK, ULUSLARARASILASMA DUZEYLERINI DAHA DA YUKSELTTI. EN KURESELLESMIS OLANLAR BILGI AKISLARI OLMAYA DEVAM EDERKEN, BUNU SERMAYE VE TICARET AKISLARI TAKIP EDIYOR VE EN AZ KURESELLESMIS ALAN ISE INSAN AKISLARI OLMAYI SURDURUYOR.
DHL GLOBALIZATION TRACKER HAKKINDA
DHL GLOBALIZATION TRACKER, KURESELLESME VE KURESEL TICARET KONUSUNDA DUZENLI GUNCELLEMELER SAGLAYAN KISA BIR RAPOR VE INTERAKTIF WEB SITESI OLMA OZELLIGINI TASIYOR. BU RAPOR, 2011 YILINDAN BU YANA DUZENLI OLARAK YAYINLANAN VE BUYUK YANKI UYANDIRAN DHL KURESELLESME RAPORU’NU TAMAMLAYICI NITELIKTE. 25`TEN FAZLA KAMU, OZEL VE AKADEMIK KAYNAKTAN DERLENEN TRACKER, ULUSLARARASI TICARET, SERMAYE, BILGI VE INSAN AKISLARINA ILISKIN 30 MILYONDAN FAZLA VERI NOKTASINI ANALIZ EDIYOR. KULLANICILARIN BOLGELERE, JEOPOLITIK GRUPLARA VE TEK TEK ULKELERE GORE EGILIMLERI KOLAYCA INCELEYEBILMELERINI SAGLAYAN ETKILESIMLI CEVRIMICI GRAFIKLER ICERIYOR. AYRICA, CEVRIMDISI KULLANIM ICIN VERILERIN VE GRAFIKLERIN KOLAYCA INDIRILMESINI DE DESTEKLIYOR.
DHL TARAFINDAN HAZIRLATILAN DHL GLOBALIZATION TRACKER, NEW YORK UNIVERSITESI STERN ISLETME FAKULTESI’NDEN PROF. STEVEN A. ALTMAN VE CAROLINE R. BASTIAN TARAFINDAN KALEME ALINDI. RAPORA VE DAHA FAZLA KAYNAGA ULASMAK ICIN DHL.COM/GLOBALIZATION ADRESINI ZIYARET EDEBILIRSINIZ.
NOT: DHL GLOBALIZATION TRACKER VE DHL GLOBALIZATION REPORT, DAHA ONCE “DHLGLOBAL CONNECTEDNESS TRACKER” VE “DHL GLOBAL CONNECTEDNESS REPORT” OLARAK BILINIYORDU. YENI ISIMLERI, ARASTIRMANIN ODAK NOKTASINI DAHA DOGRUDAN YANSITIYOR. KAPSAM VE TEMEL YAKLASIM DEGISMEDIGINDEN ONCEKI SAYILARLA SUREKLILIK KORUNUYOR.
*****
TEMEL BULGULARA GENEL BAKIS: DHL GLOBALIZATION TRACKER’IN EKIM 2026
RAPORUN EN ONEMLI BULGUSU NEDIR?
YAPAY ZEKÂ ALANINDAKI KURESEL PATLAMA, ARTAN GUMRUK TARIFELERI VE JEOPOLITIK CATISMALARA RAGMEN DUNYA TICARETINE GUCLU BIR IVME KAZANDIRIYOR. 2026 YILININ ILK YARISINDA KURESEL MAL TICARETI, COVID SALGINI SONRASI YASANAN OLAGANUSTU TOPARLANMA DONEMI HARIC, SON 15 YILIN DIGER TUM YARI YILLARINDAN DAHA HIZLI BUYUDU.
RAPOR TICARETIN YANI SIRA TICARET, SERMAYE, BILGI VE INSAN AKISLARINI TEMEL ALARAK KURESELLESMENIN DAHA GENIS KAPSAMLI GELISIMINI ELE ALIYOR. 2025 YILINDA KURESELLESME, %25,8 GIBI REKOR BIR DUZEYE ULASTI. RAPOR, BUNU %0’DAN (SINIR OTESI HAREKET YOK) %100’E (SINIRLARIN VE MESAFENIN HICBIR ETKISI YOK) KADAR UZANAN BIR OLCEK KULLANARAK OLCUYOR. DORT AKIS TURUNUN TAMAMI BU REKORA KATKIDA BULUNARAK, DAHA ULUSLARARASI BIR NITELIK KAZANDI.
KURESEL TICARETIN GELECEGI NASIL GORUNUYOR?
TICARETIN GELECEGINE YONELIK DEGERLENDIRMELER IYILESTI. KURESEL MAL TICARETININ 2029 YILINA KADAR YILLIK ORTALAMA %3,4 ORANINDA BUYUYECEGI TAHMIN EDILIYOR. BU, ONCEKI ON YILDA KAYDEDILEN %2,7’LIK YILLIK BUYUME ORANINDAN ONEMLI OLCUDE DAHA YUKSEK OLACAK. OZELLIKLE, MEVCUT TAHMINLER, HEM 2025-2026 ABD GUMRUK VERGISI ARTISLARINDAN HEM DE IRAN SAVASINDAN ONCE YAPILAN TAHMINLERE KIYASLA DAHA IYIMSER BU DA SON DONEMDEKI SARSINTILARIN KURESEL EKONOMI UZERINDE PEK COK KISININ BEKLEDIGINDEN DAHA AZ BIR ETKI YARATTIGINI GOSTERIYOR.
GUMRUK VERGILERI VE JEOPOLITIK CATISMALAR KURESEL TICARETI NASIL ETKILEDI?
GUMRUK TARIFELERI VE JEOPOLITIK CATISMALAR, RISKLER VE AKSAKLIKLAR YARATMAYA DEVAM EDIYOR ANCAK BUNLARIN KURESEL TICARET UZERINDEKI GENEL ETKISI SINIRLI KALDI. IRAN SAVASI ONEMLI DENIZ TICARET YOLLARINI ETKILERKEN VE HURMUZ BOGAZI’NA BAGIMLI EKONOMILERI OZELLIKLE AGIR BIR SEKILDE VURURKEN, BU ETKILER BUYUK OLCUDE SINIRLI BIR ALANDA YOGUNLASMIS DURUMDA. ABD’NIN GUMRUK VERGILERI SON ON YILLARIN EN YUKSEK SEVIYESINE CIKTI ANCAK SON YILLARDA DUNYA ITHALATININ YALNIZCA %13’UNU ABD GERCEKLESTIRIYORDU VE AGUSTOS 2026 ITIBARIYLA ABD ITHALATININ YAKLASIK YARISI GUMRUK VERGISI ARTISLARINDAN MUAFTI. AYRICA, BIRCOK ULKE GENIS CAPLI MISILLEME YAPMAKTAN KACINDI VE BUNUN YERINE ALTERNATIF PAZARLARLA TICARI BAGLARINI GENISLETTI. SONUC OLARAK, KURESEL TICARET BUYUMEYE DEVAM ETTI.
TICARET EN HIZLI NEREDE BUYUYOR?
DOGU ASYA VE PASIFIK, TUM BOLGELER ARASINDA EN GUCLU TICARET BUYUMESINI KAYDETTI. BOLGENIN TICARET HACMI 2026 YILININ ILK BES AYINDA, 2025 YILININ AYNI DONEMINE KIYASLA %24 ARTIS GOSTERDI. AVRUPA %12 ILE IKINCI SIRADA YER ALIRKEN, SAHRA ALTI AFRIKA %11 ILE UCUNCU SIRADA YER ALDI.
DOGU ASYA VE PASIFIK BOLGESI SADECE EN GUCLU BUYUMEYI KAYDETMEKLE KALMADI, AYNI ZAMANDA TICARETININ DAHA BUYUK BIR KISMININ BOLGE ICINDE KALMASINI DA SAGLADI. BU ORAN, 2025’TEKI %57’DEN 2026’NIN ILK BES AYINDA %60’A YUKSELDI. YAPAY ZEKÂ PATLAMASINA HIZMET EDEN GUCLU ASYA TEDARIK ZINCIRLERI BU ARTISA KATKIDA BULUNDU.
ABD ILE CIN ARASINDAKI AYRISMA, DUNYAYI RAKIP BLOKLARA MI BOLUYOR?
SIMDILIK HAYIR. SON ON YIL ICINDE AMERIKA BIRLESIK DEVLETLERI VE CIN, ARALARINDAKI ILISKILERI ONEMLI OLCUDE AZALTTI ANCAK BU DURUM KURESEL EKONOMIDE DAHA GENIS CAPLI BIR BOLUNMEYE YOL ACMADI. ABD’NIN YAKIN MUTTEFIKLERI, CIN ILE EKONOMIK ILISKILERINI BUYUK OLCUDE SURDURDU. AYNI ZAMANDA ABD ILE CIN ARASINDAKI DOGRUDAN ILISKILER KURESEL EKONOMI ICINDE SASIRTICI DERECEDE KUCUK BIR PAYA SAHIP . ORNEGIN, IKI ULKE ARASINDAKI TICARET 2015 YILINDA ZIRVE YAPTIGI DONEMDE DUNYA MAL TICARETININ %3,5’INI OLUSTURURKEN, 2026 YILININ ILK BES AYINDA BU ORAN %1,6’YA GERILEDI. ULUSLARARASI TICARI YATIRIMLAR ICINDE ABD VE CIN’IN PAYI ISE %1’IN ALTINDA SEYREDEREK DAHA DA DUSUK.
AMERIKA BIRLESIK DEVLETLERI, CIN’E OLAN BAGIMLILIGINI AZALTTI MI?
IKI ULKE ARASINDAKI DOGRUDAN TICARET ONEMLI OLCUDE GERILEDI ANCAK TEDARIK ZINCIRLERI DE HESABA KATILDIGINDA DURUM DAHA KARMASIK. UCUNCU ULKELERDEN AMERIKA BIRLESIK DEVLETLERI’NE ITHAL EDILEN MALLAR, GIDEREK DAHA FAZLA CIN MENSELI MALZEME VE BILESEN ICERIYOR. BU DOLAYLI ITHALATLAR DA HESABA KATILDIGINDA, ABD’NIN CIN’E OLAN BAGIMLILIGI 2024 YILINA KADAR SADECE HAFIF BIR DUSUS GOSTERDI.
SIRKETLER, DAYANIKLILIKLARINI ARTIRMAK ICIN TEDARIK ZINCIRLERINI YENIDEN TASARLAMALI MI?
RAPOR, IS DUNYASININ KARAR VERICILERINE ULUSLARARASI BAGLANTININ AVANTAJLARINDAN VAZGECMEDEN AKSAKLIKLARA HAZIRLIKLI OLMALARINI ONERIYOR. BELIRLI EKONOMILER, SEKTORLER VEYA TICARET YOLLARI HÂLÂ ONEMLI RISKLERLE KARSI KARSIYA KALABILSE DE GENEL OLARAK KURESEL AKISLAR GUCLU SEYRINI SURDURUYOR. BU NEDENLE, URETIMIN BASKA BIR YERE TASINMASI GIBI KARARLAR, TEDARIK ZINCIRININ DAYANIKLILIGI ILE KURESEL ERISIM VE PAZARA GIRISIN SAGLADIGI AVANTAJLAR ARASINDA BIR DENGE KURULMASINI GEREKTIRIYOR. RAKIPLERI KURESEL OLCEKTE FAALIYETLERINI SURDURURKEN ULUSLARARASI PAZARLARDAN GERI CEKILEN SIRKETLER, REKABET GUCLERINI ZAYIFLATMA RISKIYLE KARSI KARSIYA KALABILIRLER.